Apartman ve sitelerde en sık tartışılan konulardan biri evcil hayvan beslemenin yasak olup olmadığıdır. "Yönetim planımda yasak yazıyor, köpeğimi attıracaklar mı?" sorusu yöneticilere her ay yüzlerce kez sorulur. Türk hukuku bu meseleyi tek bir cümleyle yanıtlamaz; Kat Mülkiyeti Kanunu (KMK), yönetim planı hükümleri ve Yargıtay'ın yıllar içinde gelişen içtihatları birlikte değerlendirilir. Bu yazıda kat maliki ve kiracıların evcil hayvan besleme haklarını, yönetim planındaki sınırlamaların geçerlilik şartlarını, Yargıtay'ın güncel tutumunu ve "çekilmezlik" kavramının ne anlama geldiğini açıklıyoruz.
Hukuki Çerçeve: KMK ve Yönetim Planı
KMK m.18: Kat Maliklerinin Yükümlülükleri
Kat Mülkiyeti Kanunu m.18, kat maliklerinin birbirine karşı temel yükümlülüklerini düzenler: "Kat malikleri, gerek bağımsız bölümlerini, gerek eklentileri ve ortak yerleri kullanırken doğruluk kurallarına uymak, özellikle birbirini rahatsız etmemek, birbirinin haklarını çiğnememek ve yönetim planı hükümlerine uymakla karşılıklı olarak yükümlüdürler."
Bu maddenin pratik anlamı: Evcil hayvan beslemek başlı başına yasak değildir; ancak başkasını rahatsız etmek, ortak alanlara zarar vermek veya yönetim planı hükümlerini ihlal etmek yasaktır.
Yönetim Planının Rolü
KMK m.28, yönetim planını anataşınmazın anasözleşmesi olarak tanımlar ve bütün kat maliklerini bağlar. Yönetim planında "evcil hayvan beslemek yasaktır" benzeri bir hüküm varsa kat malikleri bu kurala uymakla yükümlüdür. Ancak Yargıtay'ın yerleşik içtihadına göre bu tip yasaklar mutlak değildir; somut olayın şartlarına göre değerlendirilir.
Yargıtay'ın Güncel Tutumu
Yargıtay 18. HD, E.2014/15788, K.2015/4837
Yargıtay 18. Hukuk Dairesi bu kararda yönetim planında "evcil hayvan beslemek yasaktır" hükmü bulunan bir sitede, küçük ırk köpek besleyen kat malikinin köpeğinin uzaklaştırılması talebini değerlendirmiştir. Mahkeme şu sonuca varmıştır: "Yönetim planındaki yasak hükümleri tek başına yeterli değildir. Hayvanın diğer kat maliklerini rahatsız edip etmediği, ortak alanlara zarar verip vermediği, hijyen sorunu yaratıp yaratmadığı somut olarak araştırılmalıdır. Soyut yasak hükmüne dayanarak köpeğin uzaklaştırılması talebi kabul edilemez."
Yargıtay 18. HD, E.2016/3145, K.2017/2956
Apartman koridorunda büyük ırk köpekle dolaşan kat malikine karşı açılan davada Yargıtay şu kuralı vurgulamıştır: "Köpeğin ortak alanlarda tasmasız dolaştırılması, balkondan diğer dairelere havlama sesi gelmesi ve hijyen sorunu yaratması KMK m.18'e aykırıdır. Hayvanın sahibine, ortak alanlarda tasmalı ve ağızlıklı gezdirme, balkonda bırakmama, hijyen önlemleri alma yükümlülüğü getirilebilir; ancak hayvanın tamamen yasaklanması ölçüsüzdür."
"Çekilmezlik" Kavramı (KMK m.25)
KMK m.25, kat maliklerinden birinin "borç ve yükümlülüklerini ağır şekilde ihlal etmesi" halinde diğer kat maliklerinin bağımsız bölümünün mülkiyet hakkının kendilerine devrini talep edebileceğini düzenler. Evcil hayvan kaynaklı uyuşmazlıklarda bu son çare nadiren işler; ancak Yargıtay 18. HD'nin yerleşik tutumu, "çekilmezlik" sınırının aşıldığı somut olaylarda hayvanın uzaklaştırılmasını mümkün kılmaktadır. Çekilmezlik için aranan kriterler:
- Sürekli ve uzun süreli rahatsızlık
- Yazılı uyarılara rağmen davranışın değişmemesi
- Hijyen, sağlık ve güvenlik risklerinin somut belgelerle ispatı
- Diğer kat maliklerinin yaşam kalitesinin ciddi biçimde bozulması
Köpek Cinsi ve Büyüklüğü Önemli mi?
5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanunu m.14 ve bu kanuna 14.07.2021 tarihli 7332 sayılı Kanun ile eklenen düzenlemeler bazı köpek ırklarını tehlike arz eden hayvan kategorisinde sınıflandırmıştır:
- Pitbull Terrier
- Japanese Tosa
- Dogo Argentino
- Fila Brasileiro
- American Staffordshire Terrier
Bu ırkların sahiplenilmesi, üretilmesi ve takas edilmesi 2021 yasasıyla yasaklanmıştır. Mevcut sahiplerine geçiş süresi tanınmış, kısırlaştırma ve kayıt zorunluluğu getirilmiştir. Apartman yönetim planındaki yasak hükmü yorumlanırken bu yasal kategorilendirme Yargıtay tarafından dikkate alınır.
Küçük ırk evcil hayvanlar (kedi, küçük köpek, kuş, akvaryum balığı) için Yargıtay daha esnek bir tutum sergiler; çevreyi rahatsız etmediği sürece müdahale hakkı daralır.
Ortak Alanlarda Evcil Hayvan Kuralları
Evcil hayvan sahibinin uyması gereken kurallar 5199 sayılı Kanun ve ilgili yönetmeliklerle birlikte yerel belediye düzenlemelerinden gelir:
Asansör, Merdiven ve Koridor Kullanımı
Yargıtay 18. HD yerleşik içtihadına göre köpekler ortak alanlarda tasmalı olarak gezdirilmelidir. Tehlike arz eden ırklarda ek olarak ağızlık zorunluluğu vardır (5199 sayılı Kanun m.14). Asansör kullanımında diğer kat maliki ile aynı kabine girilmeden önce izin alınması nezaket kuralıdır; ancak yasal zorunluluk değildir.
Bahçe ve Ortak Yeşil Alanlar
Hayvan dışkısının ortak bahçede temizlenmemesi 5326 sayılı Kabahatler Kanunu m.41 (çevreyi kirletme) kapsamında idari para cezası gerektirir. Belediye zabıtası şikayet üzerine ceza kesebilir. Yönetim planında bahçede hayvan gezdirme yasağı varsa, bu kural geçerlidir.
Balkon ve Pencere Kullanımı
Köpek veya kedinin balkonda sürekli bırakılması ve havlama, miyavlama sesinin diğer dairelere ulaşması KMK m.18 ihlalidir. Yargıtay 18. HD bu durumu "rahatsızlık" olarak değerlendirir; gerekli önlem alınmadıkça müdahalenin önlenmesi davasına konu olabilir.
Yönetim Planı ile Tamamen Yasaklamak Mümkün mü?
Yeni Yönetim Planı Yapılırken
Yönetim planı, anataşınmazın anasözleşmesi niteliğindedir ve KMK m.28 uyarınca tüm kat maliklerini bağlar. Yeni yönetim planında "evcil hayvan beslemek yasaktır" hükmü konabilir ve bu hüküm yeni alıcılar açısından bağlayıcı olur. Yargıtay 18. HD bu tip hükümleri prensip olarak geçerli kabul eder; ancak uygulama somut olayın şartlarına göre değerlendirilir.
Mevcut Yönetim Planını Değiştirmek
Mevcut yönetim planına evcil hayvan yasağı eklemek için kat malikleri kurulu kararı gerekir. Mayıs 2026 yasası ile yönetim planı değişikliği için aranan oran toplu yapılarda 5/4'ten 2/3'e indirildi. Yani 100 daireli bir sitede artık 67 oyla yönetim planı değiştirilebilir.
Önemli: Yönetim planı değişikliği tapu siciline tescil edilmedikçe yeni kat malikleri için bağlayıcı olmaz (KMK m.28). Tescilden önce evcil hayvan beslemeye başlamış kat maliki açısından kazanılmış hak savunması mümkündür.
Geriye Yürüme Yasağı
Yargıtay 18. HD, yönetim planındaki yeni hükmün geriye dönük olarak işlemeyeceğini kararlarında sıklıkla vurgular. Yasak getirilmeden önce evcil hayvan besleyen kat maliki için yeni hüküm uygulanmaz; ancak hayvan öldükten veya başkasına devredildikten sonra yeni hayvan alınması kısıtlanabilir.
Komşu Şikayet Ederse: Adım Adım Süreç
Adım 1: Yöneticiye Yazılı Şikayet
Rahatsızlık duyan kat maliki veya kiracı, durumu yazılı olarak yöneticiye bildirir. Şikayet dilekçesinde:
- Rahatsızlığın türü (gürültü, koku, hijyen, saldırganlık)
- Olayın tarihi, saati, sıklığı
- Varsa tanık beyanları, fotoğraf, video, ses kaydı
- Talep edilen önlem (tasma, ağızlık, balkona bırakmama vb.)
Adım 2: Yöneticinin Hayvan Sahibine İhtarı
Yönetici, hayvan sahibine yazılı ihtar gönderir; KMK m.18 yükümlülüğü hatırlatılır, makul süre (genelde 15 gün) içinde önlem alınması istenir. İhtarın noter aracılığıyla yapılması ileride mahkemede ispat kolaylığı sağlar.
Adım 3: Sulh Hukuk Mahkemesi'nde Müdahalenin Önlenmesi Davası
İhtara rağmen rahatsızlık devam ederse, KMK m.33 çerçevesinde Sulh Hukuk Mahkemesi'nde dava açılır. Talep: somut önlemlerin alınması (tasma, ağızlık, balkona bırakmama, ses yalıtımı). Çok ağır durumlarda hayvanın uzaklaştırılması talep edilebilir; ancak Yargıtay bu son çareyi nadiren onaylar.
Adım 4: Saldırganlık veya Yaralama Durumunda
Evcil hayvanın bir kişiye saldırması veya yaralaması halinde 5199 sayılı Kanun m.14 ve TCK m.177 (hayvanın tehlike yaratabilecek şekilde serbest bırakılması) işler. Sahibi hakkında cezai işlem yapılabilir; ayrıca tazminat davası açılabilir. Tehlike arz eden ırklarda ağızlık ve tasma takılmamış olması ağırlaştırıcı sebeptir.
Kiracı Evcil Hayvan Besleyebilir mi?
Kira sözleşmesinde aksi yazılmamışsa kiracı, evine evcil hayvan getirebilir. Ancak:
- Kira sözleşmesinde yasak yazıyorsa: Kiracı bu yasağa uymakla yükümlüdür. Türk Borçlar Kanunu (TBK) m.316 ihlali tahliye sebebi olabilir.
- Yönetim planında yasak varsa: Kiracı da KMK m.22 uyarınca kat maliki gibi yönetim planına uymakla yükümlüdür. Yönetim, kiracıya doğrudan ihtar gönderebilir.
- Hayvana eve zarar verme: Kiracı, hayvanın eve verdiği zarardan (kapı, parke, duvar kağıdı vb.) TBK m.316 uyarınca sorumludur. Depozitodan kesinti yapılabilir.
Güncel Trendler ve Belediye Düzenlemeleri
2026 itibarıyla büyükşehir belediyeleri (İstanbul, Ankara, İzmir) "hayvan dostu site" sertifikasyon programları başlatmıştır. Bu kapsamda:
- Sitelerde hayvan dostu alan tahsisi
- Köpek tuvaleti ve poşet istasyonu
- Çip ve kayıt zorunluluğu (5199 sayılı Kanun m.11)
- Yıllık aşı belgeleri
Çip ve kayıt zorunluluğu 2022'den itibaren tüm Türkiye'de geçerlidir; çipsiz evcil hayvanlar için belediye zabıtası tarafından idari para cezası kesilir.
Yöneticilere ve Kat Maliklerine Pratik Tavsiyeler
Yöneticiler İçin
- Genel yasak yerine kurallar koyun. "Yasak" demek mahkemede zayıf kalır; "ortak alanlarda tasmalı ve ağızlıklı (tehlike arz eden ırklarda)", "dışkı temizliği zorunlu", "balkonda sürekli bırakmama" gibi somut kurallar daha güçlüdür.
- Şikayetleri belgelendirin. Yazılı şikayet, tanık beyanı, ses ve video kaydı toplayın; mahkemede karar bunlara göre verilir.
- Hayvan sahibiyle önce konuşun. Yargıtay yerleşik içtihadında "rahatsızlığın giderilmesine yönelik önlem alma" çağrısı önce gönderilir; doğrudan dava açan yönetim haksız konuma düşebilir.
- Mayıs 2026 yasasını izleyin. Yönetim planı değişikliği artık 2/3 oyla mümkün; net kurallar koymak için kurul kararı alabilirsiniz.
Evcil Hayvan Sahipleri İçin
- Çip ve kayıt zorunlu. 5199 sayılı Kanun m.11 ve Hayvan Sahiplenme Yönetmeliği gereği tüm köpek ve kediler çiplendirilmeli, veterinerlikte kayıt yaptırılmalıdır.
- Aşı belgesi saklayın. Kuduz aşısı yıllık zorunludur; belediye denetimlerinde ibraz edilir.
- Komşunuzla iletişimi kesmeyin. Rahatsızlık şikayeti gelirse savunmaya geçmek yerine somut önlemleri (tasma, balkon perdesi, eğitim) önerin; uzlaşma mahkemeyi engeller.
- Tehlike arz eden ırk sahibiyseniz dikkat. Pitbull, Tosa, Dogo Argentino gibi ırkların sahibiyseniz ağızlık, tasma ve kısırlaştırma zorunludur; aksi takdirde ağır para cezası ve hayvana el konulması söz konusudur.
- Site içi geçici bir saldırı bile dosya açar. Köpeğinizin çocuk veya başka hayvana saldırması TCK m.177 ve 5199 sayılı Kanun kapsamında ceza gerektirir.
Sıkça Sorulan Sorular
Yönetim planında "evcil hayvan yasaktır" yazıyor, köpeğimi vermek zorunda mıyım?
Hayır, doğrudan vermek zorunda değilsiniz. Yargıtay 18. HD yerleşik içtihadına göre soyut yasak hükmü tek başına hayvanın uzaklaştırılmasını sağlamaz. Önemli olan diğer kat maliklerinin somut olarak rahatsız edilip edilmediği. Tasma, ağızlık, hijyen gibi önlemleri alıyorsanız davanın mahkemece reddedilme şansı yüksektir.
Kedi besliyorum, balkonda dışkı yapıyor, alt komşu şikayet etti. Ne yapmalı?
Kedi tuvaleti edinin, balkona düzenli temizlik uygulayın. Şikayet ediliyorsa belge oluşmasını engellemek için somut önlem alın; aksi takdirde mahkemede "rahatsızlığa rağmen tedbir almadı" tespiti yapılabilir.
Apartmana yeni taşındım, eski plana göre yasak yokmuş ama yeni alınan kurulda yasak getirildi. Köpeğimi tutmaya devam edebilir miyim?
Evet. Yargıtay 18. HD geriye yürüme yasağını tutarlı şekilde uygular: yasak getirilmeden önce sahip olduğunuz hayvan korunur. Ancak hayvan vefat ettikten veya devredildikten sonra yeni hayvan almak için yasak işler.
Site bahçesinde köpeğimi tasmasız gezdirebilir miyim?
Hayır. 5199 sayılı Kanun m.14 ve Hayvan Sahiplenme Yönetmeliği köpeklerin ortak alanlarda tasmalı gezdirilmesini zorunlu kılar. Tehlike arz eden ırklarda ağızlık ek zorunluluktur. Belediye zabıtası 5326 sayılı Kanun m.36 kapsamında idari para cezası kesebilir.
Komşumun köpeği gece sürekli havlıyor, ne yapabilirim?
Yazılı şikayet, ses kaydı ve mümkünse desibel ölçümü ile belge oluşturun. Yöneticiye iletip ihtar gönderilmesini sağlayın; sonuçsuz kalırsa Sulh Hukuk Mahkemesi'nde KMK m.18 ve m.33 kapsamında müdahalenin önlenmesi davası açılabilir. Gece 23:00'ten sonra sürekli havlama Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetimi Yönetmeliği kapsamına da girer.
Tehlike arz eden ırk sahibiyim, 2021 yasasından sonra ne yapmalıyım?
14.07.2021 tarihli 7332 sayılı Kanun ile Pitbull, Tosa, Dogo Argentino, Fila Brasileiro ve American Staffordshire Terrier ırklarının yeni sahiplenilmesi yasaklandı. Mevcut sahiplere kayıt, çip, kısırlaştırma ve ağızlık zorunluluğu getirildi. Yasaya uyulmazsa hayvana el konulabilir ve 11.000 TL üzerinde idari para cezası kesilir.
Kiracıyım, ev sahibim kira sözleşmesinde evcil hayvan yasakladı. Yine de besliyorum, ne olur?
Kira sözleşmesi ihlali TBK m.316 uyarınca tahliye sebebi olabilir. Ev sahibi yazılı ihtar göndererek 30 gün süre tanır; düzeltilmezse Sulh Hukuk Mahkemesi'nde tahliye davası açabilir. Sözleşme yasağı bilinçli ihlal edilmişse tahliye kararı çıkma olasılığı yüksektir.
Site yöneticisi hayvanımı zorla almaya çalışıyor, hakkım var mı?
Hayır, yöneticinin hayvanınızı zorla alma yetkisi yoktur. Yönetici sadece KMK m.33 kapsamında dava açabilir. Hayvanınıza zorla el konmaya çalışılırsa Türk Ceza Kanunu m.116 (konut dokunulmazlığı) ve m.151 (mala zarar verme) çerçevesinde suç duyurusunda bulunabilirsiniz.
Sokak hayvanını besliyorum, yönetim engelleyebilir mi?
5199 sayılı Kanun m.4 sokak hayvanlarına insanca davranma yükümlülüğü getirir. Yönetim sokak hayvanlarını besleyen kişiyi tamamen engelleyemez; ancak besleme yerinin hijyen yarattığı veya ortak alana zarar verdiği durumda makul kurallar koyabilir (belirli noktada, belirli saatte, kapı önünde bırakmama).
Apartman dairemden balkonda tavuk veya kümes hayvanı besleyebilir miyim?
Hayır. Bayındırlık ve İskan Bakanlığı ile yerel belediye düzenlemeleri konut alanlarında kümes hayvanı, küçükbaş ve büyükbaş hayvan beslemeyi yasaklamıştır. KMK m.18 ve yönetim planı dışında 5199 sayılı Kanun, çevresel sağlık mevzuatı ve belediye zabıtası yönetmelikleri devreye girer; idari para cezası ve hayvana el konulması gündeme gelir.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık yerine geçmez. Somut bir uyuşmazlıkta avukat veya veteriner hekiminize başvurmanız önerilir.
