Hafta içi akşamüstü yönetici telefonuna yine kapıcıdan mesaj gelmiş: “Komşunun asansör anahtarı yok, anahtar alıp gelmem lazım, markete de uğrayacağım.” Apartman yönetim planında kapıcıya geniş bir “diğer işleri yapmak” hükmü yazıyor — ama yönetici haklı olarak soruyor: "Hukuken bunu istediğim her iş için kullanabilir miyim, ne zaman ek ücret ödemeliyim?"
1. Kapıcıya verilebilecek işler: temel çerçeve
Kapıcı istihdamı iş hukuku kapsamında bir hizmet ilişkisidir; Kat Mülkiyeti Kanunu (KMK) kapıcı çalıştırmayı zorunlu kılabilir veya yönetim planı görevler belirleyebilir, fakat ayrıntılı iş tanımı ile iş sözleşmesi ve bordro hükümleri çakışırsa öncelik iş kanunundaki düzenlemelere yönelir.
Genel olarak kapıcının temel görevleri şunlardır (örnek, sözleşmeye göre değişir):
- Ortak alanların temizlik ve gözetimi, küçük bakım-onarım bildirimleri.
- Isınma, asansör, çöp, posta gibi temel günlük işler.
- Kapıcı dairesinin kullanımıyla ilgili ortak düzenlemeler.
2. "Diğer işleri yapmak" maddesi hukuken ne anlama gelir?
Çok genel bir "diğer işleri yapmak" ibaresi, kapıcıya her tür işi keyfi olarak verilebilir demek değildir. İş Kanunu ilkeleri gereği işin niteliği, işçinin mesleki yeterliliği, güvenlik ve çalışma saatleri göz önünde tutulur. Mahkeme ve Yargıtay uygulamaları da benzer işler arasında orantılılık arar.
- Eğer iş anlamsal olarak kapıcının doğal görevleriyle bağlantılıysa (örn. posta dağıtımı, ortak alan aydınlatma kontrolü) sözleşmeyle istenebilir.
- Kapıcının mesleki sınırlarının çok ötesinde, tehlikeli veya üçüncü taraf işlerine giren görevler (elektrikçi onarımını yapma, boru kaynak işleri, özel taşıma hizmeti) için ek eğitim, rıza veya ücret gerekir.
3. Fazla mesai, çalışma saatleri ve ek ücret hangi durumlarda uygulanır?
Haftalık çalışma süresi ve fazla mesai kuralları İş Kanunu kapsamındadır. Kapıcı için sözleşmede farklı bir süre yazılı değilse genel kurallar uygulanır; fazla mesai yaptırılıyorsa ek ücret veya serbest zaman verilmelidir.
- Normal haftalık çalışma süresi aşılıyorsa, işveren fazla mesai ücreti ödemelidir veya karşılığı izin vermelidir.
- Gece çalışması, hafta sonu/rezerv görevler ve çağrı üzerine yapılan işler ayrıca değerlendirilmeli ve ücretlendirilmelidir.
- İşçinin muvafakati ve iş sözleşmesindeki düzenleme yazılı olmalıdır; keyfi süre uzatmaları suç riski taşır.
4. Örnek işler: Hangileri ek ücret gerektirir, hangileri rutin sayılır?
Aşağıdaki tablo pratik bir ayırım sunar.
| İşin niteliği | Uygulama (genel) |
|---|---|
| Ortak alan temizlik, çöp boşaltma, posta/iletişim | ✅ Genellikle rutin görev — sözleşmede varsa normal saat içinde yapılır. |
| Market/ilaç getirme, özel eşya taşıma (bireysel talepler) | ❗ Bireysel talepler için ek ücret veya reddetme hakkı; yönetim talimatı ile sınırlanmalı. |
| Profesyonel onarım (elektrik, sıhhi tesisat, çatı bakım) | ⚠️ Uzmanlık gerektirir — işverenden yönlendirme; ek ücret veya ustaya yönlendirme gerekir. |
| Gece/hafta sonu acil müdahale | ✅ Fazla mesai ücreti veya telafi izni gerektirir. |
5. Yönetici için pratik adımlar: sözleşme ve uygulama nasıl düzenlenir?
Yöneticinin hem yasal uyumluluğu sağlarken hem de site işlerini yürütmesi gerekir. Aşağıdaki adımlar pratik ve uygulanabilir:
- Kapıcı ile yazılı iş sözleşmesi yapın; temel görevleri maddeler halinde yazın.
- "Diğer işler" maddesini çok geniş bırakmayın — örnek işler listesi ve sınır koyun.
- Haftalık çalışma saati, fazla mesai ücret oranı veya telafi usulünü sözleşmede belirtin.
- Güvenlik/uzmanlık gerektiren işler için profesyonel servis kullanma prosedürü belirleyin.
- Uygulama için yönetim kurulu onayı ve gerektiğinde genel kurul bilgilendirmesi sağlayın.
Bu süreci dijitalleştirmek isterseniz, görev tanımları, vardiya takibi ve bordro kayıtlarını tek platformda saklamak için BYönetim üzerinden kolay başlangıç yapabilirsiniz: https://byonetim.com.tr/create-building-step-1.
6. Kısa not: yıllık izin, kıdem ve SGK bildirimleri
Kapıcının yıllık izin, kıdem tazminatı ve SGK primleri İş Kanunu ile Sosyal Güvenlik mevzuatına tabidir; yönetimin bunları eksiksiz yerine getirmesi gerekir. Özellikle fazla mesai veya ek görev iddialarında bordro kayıtları ve işe giriş-çıkış bildirimleri delil teşkil eder.
Sıkça Sorulan Sorular
"Diğer işleri yapmak" maddesi kapıcıyı her türlü işe mecbur eder mi?
Hayır. Maddesinin kapsamı, işin niteliği ve İş Hukuku ilkelerine göre sınırlıdır; tehlikeli, uzmanlık gerektiren veya kişisel hizmet talepleri için ek rıza ve ücret gerekir.
Kapıcıdan market, paket getirme gibi kişisel işler istenebilir mi?
Genelde hayır; bu tür kişisel hizmetler için ayrı ücret ya da açık muvafakat gerekir. Yönetim planında açıkça düzenlenmediyse reddedilebilir.
Fazla mesaiyi nasıl belgelemeliyim?
Vardiya/çalışma saatlerini yazılı tutun; bordroda saat ve ödeme kayıtları, çağrı-defteri veya dijital takip ile kanıtlayın.
Kapıcı tehlikeli bir onarım yapmayı reddederse yönetici ne yapmalı?
Önce işi yetkili bir uzmana yönlendirin; gerekirse genel kurul onayıyla düzenleme yapın. Zorlayıcı uygulamalardan kaçının; hukuki risk doğurur.
Kapıcıya fazla mesai ödememişsek sonra talep gelirse ne olur?
Eksik ödemeler iş mahkemesine taşınabilir; yasal faiz ve tazminat riski doğar. Süreçler işçilik kayıtları ve bordrolarına bağlıdır; gerektiğinde iş hukuku danışmanlığı alın.
