Sabah asansör anahtarını teslim alırken yöneticinin aklında iki soru vardır: Binada kapıcı resmi sözleşme olmadan yıllardır çalışıyor — yıllık izin hakkı nasıl uygulanır ve bu iznin ücretini yönetim bütçesine (aidata) nasıl doğru yansıtırsınız? Bu rehberde, pratik adımlar, hesaplama yöntemleri ve kayıt/usul hatalarından kaçınma yollarını somut örneklerle anlatıyorum.
1. Kapıcı sözleşmesiz de çalışsa hakları nelerdir?
İşçinin yazılı iş sözleşmesi bulunup bulunmaması, işçi-işveren ilişkisinin varlığını değiştirmez. Kapıcı apartmanda çalışıyorsa uygulamada iş hukuku kuralları geçerlidir: yıllık ücretli izin, fazla mesai, ulusal asgari ücret sınırları, SGK bildirimi gibi temel haklar doğar. Bu, işçinin bu haklardan mahrum bırakılamayacağı anlamına gelir.
2. Yıllık izin hakkı nasıl hesaplanır (pratik yöntem)?
Yıllık izin süresi, İş Kanunu kapsamında çalışılan süreye göre belirlenir. Ancak apartman/ site uygulamasında dikkat edilmesi gerekenler:
- Hizmet süresi 1 yıldan fazla olan işçi, kanuna göre en az 14 gün ücretli izin hakkına sahiptir (süre artışı hizmet yılına göre değişir).
- Yıllık izin ücreti, işçinin normal ücretinin günlük ortalaması üzerinden hesaplanır; prim ve düzenli ödemeler de dahil edilirse daha doğru sonuç verir.
Hesaplama adımları (örnek):
- Son 12 aylık brüt ücret toplamını bulun (maaş + düzenli yan ödemeler).
- Günlük ortalama ücreti = 12 aylık toplam / 365.
- Yıllık izin ücreti = günlük ortalama × izin gün sayısı.
Bu yöntem mahkeme içtihatlarında ve SGK uygulamalarında yaygın kabul görür; işveren (yönetim) doğru kayıt tutmalıdır.
3. Yazılı sözleşme yoksa izni nasıl kullandırırsınız — pratik adımlar
İzinin kullandırılması süreçsel hata kaynaklı uyuşmazlıklara yol açar. Yönetici için adımlar:
- Fiili çalışma başlangıç tarihi tespit edin (eski ücret bordroları, banka kayıtları, tanık beyanları).
- İzin hesabını yukarıdaki formülle belgeleyin; hesap cetvelini karar defterine ekleyin.
- İznin kullandırıldığı tarihleri yazılı olarak kapıcıya bildirin ve teslim alın (imza/WhatsApp yazışması gibi delil önerilir).
- İznin ücretini ödeme tarihleriyle bordroya kaydedin; işletme hesaplarına gider olarak işleyin.
4. İzin ücretini aidata nasıl yansıtırsınız? (KMK m.20 çerçevesi)
Kapıcı giderleri genelde ortak gider kapsamında yer alır. Kat Mülkiyeti Kanunu m.20 uyarınca ortak giderlerin dağıtımı arsa payına göre yapılır; yönetim kurulu veya genel kurul farklı bir dağıtım yöntemi benimsemedikçe arsa payı esas alınır.
Uygulama önerisi:
- Yıllık izin ücreti ve SGK primlerini ayrı bir gider kalemi olarak bütçeye ekleyin.
- Genel kurul kararı veya işletme projesiyle (varsa) giderin nasıl dağıtılacağı teyit edin; aksi halde arsa payına göre tahakkuk ettirin.
- Aidata yansıtılacak yıllık tahakkuku aylara bölerek düzenli tahsilat sağlayın.
| Gider Kalemi | Örnek Uygulama |
|---|---|
| Yıllık izin ücreti | ✅ İşletme bütçesine yıl içi taksitle tahakkuk |
| SGK işveren payı | ✅ Aylık bordro ile eş zamanlı ödenir |
5. Kayıt, bordro ve SGK bildirimi (uygulamada sık hata yapılan noktalar)
Eğer kapıcı için daha önce SGK bildirimi yapılmadıysa yöneticiler sık hata yapar: gecikmiş bildirim, eksik prim, yanlış prim matrahı. Bu hatalar idari para cezasına ve geriye dönük borç yüküne sebep olabilir.
- İşe giriş SGK bildirimi yapılmalı; geriye dönük tespitlerde SGK ve iş mahkemesi ücret/prim talebi doğurabilir.
- Bordro düzenleyin; net-brüt-SGK matrahı ayrı gösterilmeli (bu konuda BYönetim gibi çözümler bordro modülü sağlar).
Eğer bu süreci dijitalleştirmek isterseniz, BYönetim’in bordro, personel ve kişiler modülleri işe giriş, brüt-net dönüşüm ve SGK kayıt takibini kolaylaştırır: https://byonetim.com.tr/create-building-step-1
Sıkça Sorulan Sorular
Yazılı sözleşme yoksa kapıcı yıllık iznini talep edebilir mi?
Evet. Yazılı sözleşme olmaması işçilik hakkını ortadan kaldırmaz; fiili hizmet süresine göre yıllık izin hakkı doğar.
Yıllık izin ücreti nasıl hesaplanır?
Genelde son 12 aylık brüt ücret toplamı / 365 × izin gün sayısı ile hesaplanır; düzenli ödemeler dahil edilmelidir.
İzin ücretini aidata yansıtmak için genel kurul onayı gerekir mi?
Ortak gider kapsamındaki personel giderleri KMK m.20 uyarınca arsa payına göre dağıtılır; farklı bir yöntem varsa genel kurul kararı gerekir.
SGK bildirimi yapılmamış kapıcı için geriye dönük borç çıkar mı?
Eksik veya geç bildirim varsa SGK geriye dönük prim ve idari para cezası talep edebilir; doğru bordro ve ödeme kayıtları önemlidir.
İzni kullandırmazsak kapıcı tazminat isteyebilir mi?
Evet. Kullanılmayan izin süreleri işçilik alacağına dönüşebilir; şartlara göre değişir, somut olaylar için uzman görüşü alınmalıdır.
