Yönetici yeni kapıcı bulmuş: ilan vermiş, görüşmüşsünüz; kapıcı işe başlarken yönetici sözleşmeye "1 ay deneme süresi" yazmış. Bir ay sonra işler beklendiği gibi gitmedi — kapıcıyı çıkarmak istiyorsunuz. Peki bu "deneme süresi" apartmanda geçerli mi, SGK bildirimi nasıl olmalı, kıdem ve izin hakları ne oluyor? Bu rehberde 2026 uygulaması ve yöneticinin dikkat etmesi gereken somut adımları açıklıyorum.
Deneme süresi nedir, hangi işlerde geçerlidir?
İş Hukuku’nda deneme süresi, işçinin işe uyumunu görmek amacıyla tarafların belirli süreyle işe ilişkin yükümlülüklerini sınadığı dönemdir. Kanunda (Türk İş Kanunu – 4857 sayılı Kanun) düzenlenen genel kurallar çerçevesinde deneme süreleri yazılı iş sözleşmesiyle konulur ve sürenin hukuka uygun olması gerekir.
Kapıcı için deneme süresi yazılabilir mi? Pratik kural
Kapıcı gibi sürekli ve süreklilik arz eden işler için taraflar sözleşmede deneme süresi kararlaştırabilir. Ancak pratikte dikkat edilmesi gerekenler:
- Deneme süresi açıkça yazılı olmalı; sözlü beyan hukukî risk yaratır.
- Süre makul olmalı; uzun süreli deneme gösterişsiz iş hukuku ihtilafına yol açabilir.
- İşveren (yönetim) SGK işe giriş bildirgesini işe başlama tarihine göre zamanında vermeli; aksi durumda idari para cezası ve hak talepleri riski doğar.
SGK bildirimi ve işe giriş: deneme süresi nasıl kaydedilir?
SGK bildirgelerinde kapıcının işe başlama tarihi önemlidir. Deneme süresinin varlığı SGK bildirgesinde ayrı bir alan oluşturmaz; işçi çalışmaya başladığı tarihten itibaren bildirilir. Özet uygulama:
- İşe başlama günü (1. gün) işveren tarafından SGK işe giriş bildirgesi verilir.
- Deneme süresinin varlığı iş sözleşmesinde yazılıdır; SGK’ya farklı bir kod gönderilmez.
- Deneme süresi içinde fesih yapılırsa işveren fesihten önce gerekli ücreti, izin/ikramiye gibi hakları hesaplamalıdır.
Deneme süresi feshi halinde kıdem, ihbar ve izin hakları
Deneme süresi içinde fesih yapılması durumunda işçinin hakları kısmen farklılık gösterebilir:
- Kıdem tazminatı: Kıdem tazminatı hakkı, işçinin aynı işverene bağlı olarak en az 1 yıl çalışmasıyla doğar. Dolayısıyla deneme süresi içinde ayrılıyorsa kıdem tazminatı doğmaz (istisnai durumlar hariç).
- İhbar süresi: Deneme süresi içinde fesih, deneme süresi hükümlerine göre yapılır; sözleşmede aksi yoksa kısa süreli fesih mümkün olabilir. Ancak uygulamada ihbar tazminatı ihtilafları çıkabilir; yazılı düzenleme önemlidir.
- Yıllık izin: 4857 uyarınca yıllık ücretli izin hakkı genelde 1 yıl çalışma sonucunda doğar; deneme süresi içinde kullanılmamış izin ücreti ödenmez (çalışma süresine göre orantılı hesaplama somut olaya bağlıdır).
Tapu devri, malik değişikliği ve deneme süresi etkisi
Binanın malik yapısı değiştiğinde (satış/tapu devri) kapıcıyla olan ilişki ve deneme süresi hükümleri nasıl etkilenir?
- Malik değişikliği tek başına iş sözleşmesini sona erdirmez; işveren değişikliği ilk anda yönetim kurulunun/ yeni malikin üstleneceği sorumluluklar üzerinden değerlendirilir.
- İş sözleşmesi devam ediyorsa deneme süresinin bitimini beklemek veya sözleşmeyi yeni malik ile yeniden düzenlemek gibi seçenekler olabilir; somutdur, hukuki danışmanlık önerilir.
Yönetici için pratik kontrol listesi (adım adım)
- Sözleşmeyi yazılı yapın, deneme süresi, ücret, fazla mesai, yakacak/aynî yardımlar ve işyerine ilişkin tüm hakları açık yazın.
- İşe giriş bildirgesini ilk gün SGK’ya verin; sigorta başlangıç tarihini fiili başlangıçla örtüştürün.
- Deneme süresi feshi planlanıyorsa yazılı gerekçe, tutanak ve varsa performans kayıtlarını dosyada saklayın.
- Fesih halinde ücret, fazla mesai ve ödenmesi gereken tüm yasal hakları (çalışılan günler karşılığı) hesaplayıp ödeme belgesi düzenleyin.
Deneme süresi masraflarının aidata yansıtılması — ne dikkat edilmeli?
Kapıcı giderleri işletme gideri sayılacaksa KMK m.20 çerçevesinde ortak giderlere dahil edilir. Deneme süresi süresince ödenen maaş/SGK primleri de işletme gideri kapsamındadır; ancak genel kurul kararına ve yönetim planına uygun tahakkuk gereklidir.
| Gider Türü | Aidata Yansıtılma |
|---|---|
| Maaş ve SGK primleri (deneme süresi) | ✅ KMK m.20 uyarınca işletme gideri |
| Kıdem tazminatı (deneme süresi içinde genelde yok) | Duruma göre farklılaşır; dava riski varsa genel kurul görüşü ve hukuki danışmanlık gerekir |
Bu süreci dijitalleştirmek ve SGK, bordro, tahakkuk ve aidat yansıtmasını otomatikleştirmek isterseniz BYönetim gibi bir araçla kayıtları düzenleyip deneme süreci boyunca belgeleri saklayabilirsiniz: https://byonetim.com.tr/create-building-step-1.
Sıkça Sorulan Sorular
Kapıcıya yazılı deneme süresi koymak zorunlu mu?
Hayır zorunlu değil; ancak yazılı olması ileride çıkabilecek ihtilaflarda delil sağlar ve uygulamayı kolaylaştırır.
Deneme süresi içinde kapıcıyı işten çıkarırsam kıdem tazminatı öder miyim?
Genel kural olarak kıdem tazminatı en az 1 yıl çalışmaya bağlıdır; deneme süresi içinde kıdem doğmaz. Somut durum farklılık gösterebilir.
SGK işe giriş bildirgesini deneme süresi bitince mi veririz?
Hayır. SGK işe giriş bildirgesi, fiilen çalışmaya başlama tarihinde verilmelidir. Bildirgenin gecikmesi idari para cezasına yol açabilir.
Deneme süresi uzatılabilir mi?
Deneme süresi ancak sözleşmede önceden kararlaştırılmışsa ve makul sınırlar içindeyse uygulanır; sürekli uzatılması haksız fesih iddiasına zemin hazırlar.
Deneme süresi süresince ödenen ücret aidata nasıl yansıtılır?
Maaş ve SGK primleri işletme gideri kapsamında KMK m.20 uyarınca aidata yansıtılabilir; tahakkuk ve genel kurul karar süreçlerine uygun kayıt önemli.
