Akşam saat 22:00: asansör bozuldu, kapı zili çalıyor ve tek yöneticisiniz; kapıcının gece müdahale yükümlülüğü sözlü kaldı — sonrasında komşular nöbet parası istemeye başladı. Böyle bir senaryoda hukuki olarak hangi kurallar yazılı olmalı, yönetici nasıl hareket etmeli?
Neden sözleşmede 'fazla mesai ve nöbet' açık yazılmalı?
Kapıcı ile apartman veya site arasında sözlü düzenlemeler uygulamada karışıklığa, anlaşmazlığa ve mali risklere yol açar. Yazılı hüküm hem kapıcının haklarını korur hem de yönetime öngörülebilir maliyet sağlar. İş hukuku kuralları açısından çalışanın ücret, fazla mesai, yıllık izin ve kıdem gibi hakları korunur; bu nedenle net tanımlar gerekir.
Temel tanımlar: fazla mesai, nöbet ve gece çalışması
Bir sözleşmede kullanılacak kısa ve net tanımlar şunlardır:
- Normal çalışma süresi: Haftalık ve günlük süre (ör. 45 saat/hafta; iş saatleri yöneticiyle kararlaştırılır).
- Fazla mesai: Normal çalışma süresinin üzerinde yapılan işler; İş Kanunu'nda öngörülen ücret artışı uygulanır.
- Nöbet: Çalışanın işyerinde veya ulaşılabilir bekleme halinde olduğu sistem; nöbet ücreti veya nöbet tazminatı olarak tanımlanır.
- Gece çalışması: Genellikle gece 22:00–06:00 arası; ayrı ücretlendirme, sağlık ve dinlenme düzenlemeleri gerektirebilir.
Sözleşmeye konabilecek örnek maddeler (yapılandırılmış örnekler)
Aşağıdaki örnek metinler şablon niteliğindedir; şartlara göre bir hukukçu ile uyarlanmalıdır.
- Çalışma Süresi: "İşçinin haftalık normal çalışma süresi 45 saattir. Günlük çalışma programı yönetici tarafından önceden bildirilecek şekilde düzenlenir."
- Fazla Mesai: "İşçinin normal çalışma süresini aşan çalışmalar fazla mesai sayılır ve İş Kanunu hükümlerine göre ödenir. Fazla mesai ücreti brüt saat ücretinin %50 fazlasıdır ya da taraflar tarafından mutabık kalınan ücret uygulanır."
- Nöbet Düzeni ve Ücreti: "Nöbet, işçinin işyerinde kalarak veya ulaşılabilir durumda beklemesi şeklinde tanımlanır. Nöbet ücreti aylık x TL veya aylık ücretin %y oranı olarak ödenir. Gerçekleşen müdahale süreleri normal çalışma süresinden sayılır ve buna göre ücretlendirilir."
- Gece Çalışması: "22:00–06:00 arasındaki çalışmalara gece çalışması gözüyle bakılır; bu saatlerde yapılacak çalışmalar için ayrıca %z gece zammı ödenir."
- Çağrı / Müdahale: "Önceden bildirilmeyen çağrılar için (gece/hafta sonu) her müdahale için sabit x TL + müdahale süresine göre saatlik fazla mesai ücreti ödenir."
- İzin, Dinlenme ve İkame: "Yıllık izin, dinlenme süreleri ve ikame prosedürü İş Kanunu ve ilgili mevzuata uygun olarak uygulanır. Uzun süreli yokluklarda yönetici yazılı olarak ikame bildirebilir."
Ödeme yöntemi ve işverene maliyeti nasıl hesaplarsınız?
Kapıcı bordrosunda görünen net maaşın ötesinde işveren SGK primi, işsizlik sigortası işveren payı ve vergiler vardır. Ayrıca fazla mesai, nöbet ödemeleri ve kıdem/ihbar yükümlülükleri maliyeti artırır. Apartman yönetimleri bu maliyeti bütçelerine hesaplarken aylık sabit nöbet ücreti ve ortalama fazla mesai saatini dikkate almalıdır.
| Kalem | Yönetimin dikkat etmesi |
|---|---|
| Net maaş | ✅ Bordroda görünür, apartman bütçesine doğrudan yansıtın. |
| SGK + vergiler | ✅ İşveren maliyeti için brüt üzerinden hesaplanır. |
| Kıdem tazminatı | ✅ İşten ayrılma halinde birikmiş hakların ödemesi gerekebilir. |
Uygulamada dikkat edilmesi gereken hukuki noktalar
Kapıcılar korunmuş işçi statüsünde değerlendirilir; İş Kanunu kuralları uygulanır. Ayrıca, kat mülkiyeti ilişkin özel düzenlemelerde (Kat Mülkiyeti Kanunu) apartman yönetiminin işçi çalıştırma yetkisi ve ortak giderlere yansıtma usulleri önemlidir. Sözleşmede yer alan hükümler işçinin rızası ve kanuna uygun olmalıdır. Somut uyuşmazlıklarda Yargıtay içtihatları ve İş Mahkemeleri uygulamaları değerlendirilir.
Sözleşmeyi hayata geçirirken pratik adımlar
- Mevcut kapıcı ile yazılı sözleşme taslağı hazırlayın; yukarıdaki maddeleri ekleyin.
- Brüt/net maliyeti bordrolarla gösterin; yıllık toplam maliyet hesabı yapın.
- Genel Kurul veya yönetim kurulu kararını alın (kolektif katkının nasıl olacağına dair kayıt için).
- Sözleşmeyi imzalayarak işveren yükümlülüklerini (SGK bildirimleri vb.) gerçekleştirin.
Eğer bu süreçte bordro, SGK bildirimi, aidata yansıtma ve otomatik hesaplama gibi işlemleri dijitalleştirmek isterseniz, kayıt ve deneme adımlarını hızlıca başlatmak için BYönetim'in ücretsiz deneme kaydını kullanabilirsiniz: https://byonetim.com.tr/create-building-step-1.
Sıkça Sorulan Sorular
Kapıcıya nöbet ücreti zorunlu mu?
Nöbet ücreti kanunen otomatik zorunlu bir kalem değildir; ancak işçinin çalıştığı fiili düzene göre ücretlendirme yapılmalı ve İş Kanunu hükümlerine uygun olmalıdır.
Fazla mesai ücreti nasıl hesaplanır?
Fazla mesai, normal ücretin saatlik karşılığı üzerinden %50 zamlı veya tarafların anlaşmasına göre kanuna uyumlu şekilde hesaplanır; bordroda gösterilmelidir.
Gece çalışması için ayrıca izin gerekir mi?
Gece çalışması özel düzenlemelere tabidir; sözleşmede gece ücret ve dinlenme şartlarının açıkça belirtilmesi tavsiye edilir.
Kapıcının çağrı üzerine yaptığı müdahale nöbetten sayılır mı?
Genelde müdahale süresi normal çalışma süresinden sayılır ve fazla mesai ya da müdahale ücreti olarak ödenir; sözleşmede netleştirin.
İşten ayrılan kapıcının kıdem tazminatını kim öder?
Kıdem tazminatı işverenin yükümlülüğüdür; apartman adına işveren sıfatıyla yönetim veya görevlendirilen kişi ödeme sorumluluğunu yerine getirir. Somut durumlarda hukuki danışmanlık önerilir.
