Sabah asansörde yeni kapıcıyla karşılaştınız: "Beni önce denemek istiyoruz, üç ay yarı ücret ödeyelim" diyorlar. Yönetim kurulu hızlı karar vermek istiyor; daire sahipleri ise "yasal mı?" diye soruyor. Bu rehberde deneme süresi, ücret kesintisi, SGK bildirimi ve apartman yönetiminin yükümlülüklerini KMK ve iş hukuku perspektifiyle nesnel biçimde ele alıyoruz.
Deneme süresi nedir, apartman yönetimi bunu nasıl uygulayabilir?
Hizmet ilişkisinde işveren ile işçi arasında tarafların serbestçe kararlaştırabileceği bir deneme/tecrübe süresi olabilir. Ancak bu tür uygulamalarda dikkate alınması gerekenler iş kanunu ilkeleri ve emek güvencesidir.
Kapıcı genellikle iş sözleşmesiyle çalıştırılan bir kişi olduğundan, sözleşmeye açıkça yazılmayan veya keyfi biçimde uygulanan ücret düşüşleri sorun yaratır. Deneme süresinin hukuki geçerliliği ve uygulanması:
- Taraflar yazılı iş sözleşmesinde deneme süresini kararlaştırabilir; süre makul olmalıdır.
- Deneme süresince ücretin hangi tutarda ödeneceği sözleşmede belirtilmelidir; ücrette keyfi indirim hukuka aykırı olabilir.
- Kapıcı, işçi sayıldığı için iş güvencesi ve sosyal güvenlik hükümleri uygulanır; SGK bildirimi yapılmalıdır.
Ücret kesintisi (örneğin yarı ücret) yapılabilir mi?
Genel kural: hizmet karşılığında ödenecek ücret ve ödeme koşulları iş sözleşmesine göre belirlenir. İş sözleşmesinde ücretin deneme süresince düşürüleceği açıkça ve işçinin rızasıyla yazılı olarak varsa bu bir düzenleme olabilir. Ancak bazı kısıtlar vardır:
- Ücret asgari ücretin altında bırakılamaz; çalışan SGK ve vergi yükümlülükleri tam ödenmelidir.
- Keyfi kesintiler ya da deneme bahanesiyle tam ücret ödememek hukuki uyuşmazlığa yol açar.
- Uygulama işçinin kıdem, ihbar ve yıllık izin hesaplamalarını etkileyebilir; bu hususlar sözleşmede net olmalıdır.
SGK işe giriş, bildirim zamanlaması ve apartman yönetiminin yükümlülüğü
Kapıcı işe başladığı gün işveren tarafından SGK işe giriş bildiriminin yapılması zorunludur. Yönetici veya yönetim kurulu bu bildirimi yapmakla yükümlü olabilir; yükümlülüğün yerine getirilmemesi cezai/sosyal güvenlik yaptırımlarına yol açar.
- İşe giriş bildirimi süresi ve usulü SGK mevzuatına tabidir; gecikme prim ve idari para cezası ile sonuçlanır.
- Ücretin gerçekte ne olduğu SGK bildirimine yansıtılmalı; gösterilen ücret ile fiili ücret arasındaki farklılık risklidir.
Kıdem, ihbar ve deneme süresinin sona ermesi: hesaplama ve sonuçları
Deneme süresi boyunca işçi işten ayrılır veya işten çıkarılırsa kıdem ve ihbar hakları İş Kanunu bakımından değerlendirilecektir. Deneme süresi anlaşmasında aksi belirtilse bile bazı durumlarda haklar doğabilir:
- Deneme süresi iş sözleşmesinde açıkça yazılmalı; aksi halde işçinin normal hakları saklıdır.
- Kıdem tazminatı hakkı, işçinin çalışma süresine ve fesih sebebine göre ortaya çıkar; uygulama somut olaya göre değişir.
Kapıcı ücretini aidata yansıtma ve Kat Mülkiyeti Kanunu (KMK) çerçevesi
Kapıcı giderlerinin aidata nasıl yansıtılacağı Kat Mülkiyeti Kanunu ve toplu kararlar ışığında belirlenir. KMK uyarınca ortak giderler paylaştırılır; kapıcı ücretleri ortak gider kapsamında değerlendirilirse aidata yansıtılabilir.
| Durum | Açıklama |
|---|---|
| Kapıcı ücreti ortak gider sayılıyorsa | ✅ Aidata paylaştırma mümkündür; karar ve pay esaslarına göre uygulanır. |
| Ücrette deneme indirimi uygulanması | Yönetimin işçi ile yaptığı sözleşmeye bağlıdır; aidat paylaşımı işveren maliyetine göre yapılmalıdır. |
Eğer kapıcıya düşük ücret gösterilip, aidata daha düşük maliyet yansıtılırsa sonradan doğabilecek prim farkları yönetimi zor durumda bırakabilir. Bu nedenle yönetim kurulunun maliyetleri gerçekçi ve belgeli olarak bütçelemesi önemlidir.
Eğer bu süreci dijitalleştirmek isterseniz, kapıcı maaş ve SGK hesaplarının, aidat yansıtmasının ve bildirimin takibinin otomasyonla kolaylaşması için BYönetim'in hızlı kayıt adımı kullanılabilir: https://byonetim.com.tr/create-building-step-1.
Uygulama adımları — yöneticinin kontrol listesi
- Yeni kapıcı ile yazılı iş sözleşmesi hazırlayın; deneme süresi ve ücret açıkça yazılmalı.
- SGK işe giriş bildirimini işe başlama günü en geç mevzuata uygun şekilde yapın.
- Deneme süresi ücretini belirlerken asgari ücret ve prim yükümlülüklerini dikkate alın.
- Kıdem ve ihbar hesaplamalarını belgeleyin; yıllık izin haklarını takip edin.
- Aidat bütçesine gerçek işveren maliyetini (brüt + SGK işveren payı + diğer yükümlülükler) yansıtın.
Sıkça Sorulan Sorular
Kapıcıyla üç aylık deneme süresi anlaşması yapılabilir mi?
Genel olarak evet; taraflar yazılı sözleşmeyle deneme süresi belirleyebilir. Ancak süre, ücret ve haklar sözleşmede açıkça yazılmalı ve işçi haklarına aykırı olmamalıdır.
Deneme süresinde ücretinin yarısını ödemek yasal mı?
Ücretin düşürülmesi işçinin rızasıyla sözleşmede yazılıysa mümkündür; fakat asgari ücret, SGK primleri ve vergi yükümlülükleri gözetilmelidir. Keyfi indirimler hukuki sorun doğurur.
SGK işe giriş ne zaman yapılmalı?
Kapıcı işe başladığı gün işveren tarafından SGK işe giriş bildirimi yapılmalıdır; gecikme idari para ve prim farkı riskine yol açar.
Deneme süresine rağmen kıdem tazminatı hakkı doğar mı?
Kıdem tazminatı hakkı işçinin çalışma süresi ve fesih sebebine göre değişir. Kıdem hesabı somut koşullara bağlıdır; bu nedenle kesin sonuç için uzman görüşü gerekebilir.
Kapıcı maliyeti aidata nasıl yansıtılmalı?
Kapıcı ücretleri ortak gider kapsamında paylaştırılabiliyorsa aidatlara işveren maliyeti (brüt ücret + SGK işveren payı ve diğer giderler) esas alınarak yansıtılmalıdır.
Yönetici ücret ve SGK bildirimlerinden sorumlu mu?
Genellikle işveren sıfatıyla apartman yönetimi (veya yönetici) yükümlüdür; bu nedenle işe giriş, prim bildirimleri ve ödeme yükümlülüklerinin yerine getirilmesi yönetimin sorumluluğundadır.
Somut bir uyuşmazlıkta ne yapmalıyım?
Durumun ayrıntılarına göre sonuç değişir; somut olayınız için bir iş hukuku avukatına veya uzmanına danışmanız tavsiye edilir.
