Akşamüstü binada yönetici olarak toplantı yapıyorsunuz; kapıcı yıllık iznini kullanmak istiyor ama siteye hizmet veren geçici bir eleman yok. Apartman sahipleri kimin ücretini ödeyecek, izin parası aidata nasıl yansıtılacak diye tartışma başlıyor. Bu yazı, kapıcının yıllık izin ücreti hesaplama, kullanılmamış izinlerin hakedişi, yönetimin bütçeleme ve KMK uygunluğu açısından aidata yansıtma adımlarını açık, kaynaklı ve uygulanabilir biçimde anlatır.
1. Hukuki çerçeve: Kapıcı iş ilişkisi ve uygulanacak kanunlar
Kapıcıya ilişkin haklar ve ücret ödemeleri iş hukuku çerçevesinde değerlendirilir; özellikle Türk Borçlar Kanunu değil, işçi-işveren ilişkisini düzenleyen esas kaynak 4857 sayılı İş Kanunu ve ilgili mevzuattır. Apartman yönetimlerinin toplu iş sözleşmesi yoksa bile bireysel iş sözleşmesine, İş Kanunu'na ve uygulanan sosyal güvenlik yükümlülüklerine göre hareket edilmelidir.
2. Kapıcının yıllık izin hakkı ve süreleri (kısa özet)
İş Kanunu'na göre yıllık izin süresi işçinin kıdemine göre değişir; örneğin kıdemi 1 yıldan az olan işçi yıllık izin hakkı doğurmaz, 1–5 yıl arası en az 14 işgünü, daha uzun kıdemlerde süre artar. Kapıcı ile yapılan iş sözleşmesinde veya uygulamada daha lehte düzenleme varsa ona göre uygulanır.
- 1 yıldan az çalışma: yıllık ücretli izin hakkı genellikle doğmaz.
- 1–5 yıl arası: en az 14 işgünü (iş günü kriteri sözleşmeye göre hafta tatili ve resmi tatil hesaplarına göre düzenlenir).
- 5 yıl ve üzeri: daha uzun süreler söz konusu olabilir.
3. Yıllık izin ücretinin (izin ücreti) hesaplanması — formül ve örnek
Yıllık izin ücreti, işçinin normal ücretine dayanır ve izin süresince işçinin eline geçecek tutarı ifade eder. Pratik hesaplama temel adımları şöyledir:
- Brüt aylık ücret ve aylık çalışılan gün sayısı tespit edilir.
- Günlük brüt ücret = Aylık brüt / aylık fiili çalışma gün sayısı (genelde 30 üzerinden standartlaştırılabilir).
- İzin ücreti = Günlük brüt ücret x izin günü sayısı. Sosyal haklar (ikramiye, primler) sözleşmede düzenlenmişse, aylık ortalama kazanca eklenerek hesaplanır.
Örnek: Brüt aylık 15.000 TL, izin hakkı 14 işgünü, günlük brüt = 15.000/30 = 500 TL → izin ücreti = 500 x 14 = 7.000 TL (brüt). SGK ve vergi kesintilerinden sonra net tutar farklı olacaktır.
4. Kullanılmamış izinlerin ücreti (paraya çevrilmesi) ve işten ayrılma durumları
İşçi işten ayrıldığında kullanmadığı yıllık izinlerin ücretini talep edebilir; bu hak İş Kanunu kapsamında korunur. Kullanılmamış izinlerin ücreti işçinin kıdem bildirimi veya fesih tarihine kadar hak ettiği izin günleri üzerinden hesaplanır. İşten ayrılma halinde bu tutar işçinin işçilik alacaklarıyla birlikte dikkate alınır; toplu ödeme veya fesih hesaplamasında yönetimin doğru kayıt tutması gerekir.
5. Aidata yansıtma: KMK kapsamında hangi gider ortak, hangi gelir ayrı kaydedilir?
Kat Mülkiyeti Kanunu (KMK) uygulamasında ortak giderler genel kurul kararı ve yönetim planı doğrultusunda paylaşılır. Kapıcı ücretleri ve sosyal güvenlik giderleri genelde ortak gider niteliğindedir; KMK m.20 hükümleri doğrultusunda ortak giderler arsa payına göre veya yönetim planında belirtilen usulle paylaştırılır.
Uygulamada dikkat edilecekler:
- Kapıcı ücreti, SGK primleri ve yıllık izin ücreti işletme bütçesinden ödenir ve aidata gider yazılır.
- Yönetim planında aidatın nasıl dağıtılacağı (arsa payı veya eşit) belirtilmişse, izin ücretinin paylaştırılması da aynı esasa göre yapılır.
- Genel kurul veya yönetim kararıyla kapıcı harcamalarının hangi dönemde tahakkuk edeceği ve bütçelenmesi netleştirilmelidir.
| Gider Kalemi | Aidata Yansıtma |
|---|---|
| Brüt maaş + SGK işveren payı | ✅ Ortak gider, yönetim planına göre paylaştırılır |
| Kullanılmamış izin ücreti ( işten ayrılmada ) | ✅ İşçilik alacağı olarak ödenir, bütçede ilgili dönem/karar ile karşılanır |
6. Muhasebe, bordro ve uygulama adımları — yönetici için pratik kontrol listesi
Yönetici olarak izleyeceğiniz somut adımlar:
- İş sözleşmesini ve kapıcının kıdemini doğrulayın.
- Yıllık izin hakedişini ve kullanılmamış izin günlerini hesaplayın (bordro kayıtlarıyla kontrol edin).
- Bordroda izin ücreti ve varsa ek primleri doğru yerleştirin; SGK bildirgilerini güncelleyin.
- Genel kurul kararına uygun olarak aidat tahakkukuna ilgili gider kalemini ekleyin ve duyuru yapın.
- Ödeme yapılırken dekont, bordro ve karar defterine ilişkin kayıtları muhafaza edin.
Eğer bu süreci dijitalleştirip bordro, tahakkuk ve duyuru süreçlerini bir arada yönetmek isterseniz BYönetim gibi bir site yönetim yazılımı kayıt ve tahakkukları kolaylaştırır: https://byonetim.com.tr/create-building-step-1
Sıkça Sorulan Sorular
Kapıcı bir yıldan az çalıştıysa yıllık izin hakkı olur mu?
Genel kural olarak 1 yıldan az çalışmada yıllık ücretli izin hakkı doğmaz; bazı sözleşmeler veya uygulamalar daha lehte düzenleme içerebilir.
Kullanılmamış izin ücreti işten ayrılan kapıcıya kim tarafından ödenir?
İşveren sıfatıyla yönetim (veya yönetim kurulunun yetkilendirdiği kişi) iş sözleşmesi sona erdiğinde kullanılmamış izin ücretini ödemekle yükümlüdür; ödemeye ilişkin kayıtlar bütçe ve karar defterinde gösterilmelidir.
Yıllık izin ücreti aidata nasıl yansıtılır?
Kapıcı ücretleri ortak gider kabul edildiği için yönetim planına göre aidata yansıtılır; arsa payına veya eşit dağılıma göre tahakkuk edilmelidir.
Yıllık izin hesaplamasında prim ve ikramiye dikkate alınır mı?
Eğer prim/ikramiye düzenli ve süreklilik arz ediyorsa yıllık izin ücreti hesaplamasında ortalama kazanca dahil edilebilir; bu konuda muhasebe uygulaması ve iş sözleşmesi hükümleri belirleyicidir.
Bordro ve SGK bildirgelerini hatalı düzenlersek ne olur?
Hatalı bordro veya SGK bildirgesi idari para cezası ve geriye dönük işçilik alacağı riskini doğurur; eksik bildirimi düzeltmek ve bir uzmana danışmak uygundur.
