Sabah 07:30 — kapıcı apartmana gelirken merdivende kayıp bileğini kırdı. Yönetici hem SGK bildirimi hem de tazminat sorumluluğunu düşünüyor: Aidattan ödeme yapılır mı, maliklerden rücu edilir mi, hangi adımlar hemen atılmalı? Bu rehberde örnek senaryolar, uygulanacak adımlar ve hukuki çerçeve açık, pratik şekilde anlatılmıştır.
1. İş kazası mı, yoksa iş dışı kaza mı? Tespit ve ilk adımlar
Kapıcının iş kazası sayılabilmesi için olayın işin yürütülmesi veya iş nedeniyle olması gerekir. Olay işe geliş/gidiş kapsamında ise istisnalar ve SGK uygulamaları önem kazanır.
- Olay yerinde önce sağlık müdahalesi ve tespit: Ambulans/sağlık raporu alınmalı.
- İşveren (yönetici veya görevlendiren şahıs) kazayı öğrenir öğrenmez SGK'ya iş kazası bildirimi yapmak zorundadır. Aksi hâlde idari para cezası doğabilir.
- Olayın iş kazası sayılıp sayılmadığı son tahlilde SGK incelemesi ile belirlenir; belge ve tanıklar saklanmalı.
2. SGK bildirimi ve işverenin yükümlülükleri
İş kazası bildiriminin zamanında yapılması hem çalışanın haklarına erişimi kolaylaştırır hem de yönetimin yasal riskini azaltır.
- Kazanın öğrenildiği tarihten itibaren 3 iş günü içinde SGK iş kazası bildirimi yapılmalıdır (SGK uygulamaları ve tebliğler doğrultusunda).
- Çalışanın tedavi masrafları, geçici iş göremezlik ödemesi gibi pek çok hak SGK tarafından karşılanabilir; işverene rücu da mümkün olabilir.
- İşveren ayrıca İSG yükümlülüklerini (ör. iş ortamı güvenliği) yerine getirmiş mi kontrol etmelidir; eksiklik varsa hukuki sorumluluk artar.
3. Tazminat yükümlülüğü: kim öder, nasıl hesaplanır?
Tazminat talepleri iki ayrı eksende incelenir: SGK'dan sağlanan sosyal güvenlik ödemeleri ve işçinin işveren veya üçüncü kişiler aleyhine açacağı maddi/manevi tazminat talepleri.
- SGK tarafından karşılanan tedavi ve geçici işgöremezlik ödemeleri sonrası SGK'nın rücu hakkı (örneğin üçüncü kişinin kusuru varsa) gündeme gelebilir.
- İşçi işveren aleyhine iş kazası nedeniyle kusur veya ihmalle bağlantı varsa işveren/işletme aleyhine maddi ve/veya manevi tazminat talep edebilir. Bu talep somut olayın kusur unsurlarına göre değişir.
- Kat Mülkiyeti Kanunu özel bir tazminat maddesi içermemekle birlikte; ortak alanların bakım ve güvenliğinden doğan zararlar konusunda yönetim planı ve genel kurul kararları ile yürütülen işlemler etkili olabilir.
4. Aidattan ödeme yapılabilir mi? Muhasebe ve KMK perspektifi
Aidat kaynaklarının kullanımında KMK ve yönetim planı esas alınır. Kapıcıya ilişkin ödemeler genellikle ortak gider kapsamında değerlendirilir, ancak hangi kalemlerin aidata yansıtılacağı netleştirilmelidir.
- Kapıcı ücret ve SGK primleri sıkça ortak gider olarak aidata yansıtılır (KMK hükümleri ve yönetim planındaki düzenlemeler esas alınır).
- İş kazası sonucu doğrudan tazminat veya mahkeme/uzlaşma sonucu çıkacak ödemeler hakkında genel kurul kararı gerekebilir; aksi hâlde hukuki itirazlar doğabilir.
- Geçici ve acil sağlık giderlerinin yönetim bütçesinden yapılması, sonrasında genel kurula bilgi verilerek giderin bütçeye uygunluğunun teyidi iyi uygulamadır.
| Durum | Yönetim Muhasebesi |
|---|---|
| SGK ödemedi, işveren ödemek zorunda kaldı | ✅ Acil ödemeyi yönetim bütçesinden yapıp genel kurulda onay almak |
| Mahkeme/uzlaşma ile tazminat kararı | ✅ Kararın içeriğine göre genel kurul kararı veya özel fon kullanımı |
5. Pratik adımlar: yönetici için 7 maddelik kontrol listesi
- Olay yerinde sağlık raporu ve fotoğraf/doküman topla.
- SGK’ya iş kazası bildirimi yap; kayıt numarasını sakla.
- Çalışanın çalışma sözleşmesini, sigorta kayıtlarını ve vardiya/çalışma saatlerini hazırla.
- Genel kurula bilgi vermek üzere yönetim kurulunu derhal bilgilendir.
- Acil tedavi masraflarını yönetim bütçesinden karşıladıysan ödemeye ilişkin belgeleri muhasebeye kaydet.
- Olayın kusur unsuru varsa sigorta (varsa işveren sorumluluk poliçesi) ile irtibata geç; tazminat talebi halinde sigorta sürecini başlat.
- Hukuki talepler olursa bilgi için iş hukuku avukatına yönlendir; somut tavsiye verilmemeli.
6. Örnek hesap: SGK ödemedi, yönetim ödeme yaptı — muhasebe kaydı
Basit örnek: Kapıcının acil tedavi gideri 12.000 TL, yönetim bütçesinden ödendi. Yapılacaklar:
- Fatura ve sağlık raporunu alıp gider olarak kaydetin.
- Genel kurulda bilgilendirme ve onay alınması, sonrasında aidat hesabına yansıtma gerekiyorsa yönetim planına göre dağıtım yapılır.
- Aidata yansıtma kararı varsa dağıtım arsa payına göre veya genel kurulun belirlediği başka yöntemle olur; KMK ve yönetim kararı uyumlu olmalı.
Eğer süreci dijitalleştirmek isterseniz, aidat tahakkuku, ödemeler ve borç takibini kolaylaştırmak için BYönetim gibi bulut tabanlı bir yönetim aracıyla kayıt ve raporlamayı hızlıca başlatabilirsiniz: https://byonetim.com.tr/create-building-step-1.
Sıkça Sorulan Sorular
Kapıcı işe gelirken merdivenden düşerse bu her zaman iş kazası sayılır mı?
Hayır. İş kazası sayılması için olayın işin yürütülmesiyle veya iş nedeniyle olması gerekir; işe geliş/gidişteki durumlar özel değerlendirme gerektirir.
SGK bildirimini yapmazsak ne olur?
SGK bildirim yükümlülüğünün ihlali idari para cezası ve çalışanın haklarına erişiminde zorluk yaratır; ayrıca sonradan hukuki risk artar.
İşveren (apartman) tazminatı aidattan ödeyebilir mi?
Acil harcamalar yönetim bütçesinden karşılanabilir ancak kalıcı veya yüksek tutarlı tazminat ödemeleri için genel kurul kararı veya açık muhasebe usulü gereklidir.
Kapıcının sağlık giderini SGK karşılamazsa yönetim nasıl rücu eder?
SGK’nın karşılamadığı durumlarda işçi işverene dava açabilir; işverense sigorta veya genel kurul kararı çerçevesinde hareket ederek muhasebe kayıtlarıyla talebi yönetmelidir.
Bu süreçte avukata ne zaman danışmalıyız?
Çalışan tazminat talep ettiğinde, olayda kusur/ihmal iddiası varsa veya SGK itiraz başlattığında iş hukuku avukatına başvurulması uygundur; somut hukuki tavsiye için uzmana yönlendirme gerek.
