Akşam üzeri yönetici olarak posta kutusuna bakarken kapıcıdan gelen kısa nota takıldınız: "Acil, işten ayrılmak istiyorum; kıdemimi istiyorum." Binada 28 daire var, kapıcı 6 yıldır görevde, kasada sınırlı bakiye. Genel kurul bu ay değil. Peki kıdem nasıl hesaplanır, kim öder, aidata nasıl yansıtılır ve yönetici hangi adımları atmalı?
Kıdem tazminatının temeli: ne zaman doğar, hangi koşullarda ödenir?
Kıdem tazminatı, işçinin Kanun'da belirtilen şartlara uygun şekilde işten ayrılması veya işveren tarafından fesih yapılması halinde doğar. Bu alandaki düzenleme iş hukuku kapsamındadır; somut durumda uygulanacak usul ve haklar için iş kanunu ve Yargıtay içtihatları önemlidir. Apartman yönetimleri kapıcı istihdamında işveren sıfatındadır ve SGK, bordro ve kıdem hesaplarında bu çerçevede değerlendirilir.
Kıdem tazminatı hangi öğelerden oluşur ve nasıl hesaplanır?
Kıdem tazminatı genellikle işçinin brüt ücreti esas alınarak hesaplanır. Hesaplamada dikkate alınan başlıca unsurlar:
- Hizmet süresi (tam yıllar; kural 1 yıl ve katları esas alınır),
- İşçinin hizmet süresi boyunca hak ettiği ortalama brüt ücret unsurları (esas ücret, düzenli ödenen prim/ikramiye/benzeri düzenli yan ödemeler),
- İhbar tazminatı ayrı değerlendirilir.
Örnek hesaplama (örnek tutar gösterimidir): kapıcı yıllık brüt ortalama 18.000 TL ise ve 6 yıl çalıştıysa, kıdem = 1 yıllık brüt ücret × hizmet yılı sayısı = 18.000 × 6 = 108.000 TL. Bu hesaplamada iş sözleşmesinde düzenli olarak ödenen ek ödemeler (yakacak ödeneği, düzenli prim vb.) brüte eklenebilir; düzensiz ayni yardımlar genel olarak kıdeme dahil edilmez, somut değerlendirilmeli.
Kıdem tazminatını kim öder? Satış, devretme veya alım-satım halinde durum
Apartman yönetimi (yönetici) işveren sıfatındaysa işçilik alacaklarının asıl muhatabı genel olarak sermaye sahibi (yönetim kurulu/yönetim organı) değil, işveren sıfatındaki yapı olur. Bir bağımsız bölümün satışı sonucu malik değişse bile, işçinin kıdem alacağı işverenin kim olduğuna göre değerlendirilir.
Pratik kurallar:
- Eğer kapıcı doğrudan apartman yönetimi (kat malikleri kurulu veya yönetim kurulu) tarafından işe alınmışsa ve malikler arası devirde işveren değişmemişse sorumluluk yönetim organındadır.
- Tapu devriyle birlikte işverence devredilen bir işletme (örneğin kapıcı hizmeti devrediliyorsa) varsa, devralan tarafından sorumluluğun devrolduğu durumlar olabilir; somut olayda sözleşme ve devrin koşulları belirleyicidir.
Hukuki kaynak notu: İş hukuku ve Yargıtay içtihatları, işçi alacaklarının kimin sorumluluğuna düştüğünü somut ilişki ve devir kayıtlarına göre belirler. Burada kişiye özel hukuki değerlendirme gerekebilir; gerektiğinde iş hukuku uzmanına başvurulmalıdır.
Yönetici için bütçe: kıdem tazminatını aidata nasıl yansıtırsınız? KMK 20 hatırlatma
Kat Mülkiyeti Kanunu'nda (KMK) ortak giderler ve ortak giderlerin paylaşımına ilişkin ilkeler bulunur. Kapıcı giderleri (maaş, SGK, hizmete ilişkin giderler) işletme gideridir ve genel kurul kararı çerçevesinde aidata yansıtılabilir. Ancak kıdem tazminatı gibi tek seferlik ve büyük tutarlı ödemeler için uygulanacak yöntem şunlardır:
- Öncelikle işletme hesabında ödeme yapacak nakit varsa ödenir.
- Nakit yetersizse yönetim olağanüstü gider için kısa vadeli borçlanma veya genel kurul onayı gerekebilir; bazı durumlarda yönetici acil ödeme yapıp sonraki genel kurula bilgi verebilir.
- Kıdemin aidata yansıtılması: Genel kurul kararı ile kıdem gideri olağan giderlerden ayrı bir kalem olarak tahakkuk ettirilip arsa payına göre (veya yönetim planı gereği eşit dağıtım varsa ona göre) dağıtılabilir. KMK kapsamında masraf türü ve paylaşım esasları yönetim planına göre belirlenir.
Pratik adımlar: yönetici ne zaman, nasıl hareket etmeli?
Adım adım yöneticinin takip etmesi gerekenler:
- Kapıcının işten ayrılma talebini yazılı alın; iş sözleşmesi ve SGK kayıtlarını gözden geçirin.
- Bordro ve SGK matrahlarını kullanarak kıdem taslağı hazırlayın; muhasebeci ile doğrulayın.
- İşçiye hesap özetini yazılı bildirin; itiraz varsa belgeleyin.
- Ödeme için işletme kasası yeterliyse ödeme yapın; değilse olağanüstü gider olarak genel kurula madde koyun ya da kısa vadeli kredi/avans seçeneklerini değerlendirin.
- Kıdem ödemesini muhasebe kayıtlarına "kişiye ilişkin ücret gideri / kıdem tazminatı" olarak kaydedin; sonraki aidat döneminde genel kurul kararıyla paylaştırın.
Kısa örnek: 28 daireli binada kıdemin aidata dağıtılması
Örnek senaryo: Hesaplanan kıdem 108.000 TL. İşletme kasasında 20.000 TL var. Yönetim, kalan 88.000 TL'yi 12 aya bölerek aidata yansıtma kararı aldı (genel kurul onayı alındı varsayılsın). Aylık ek tahakkuk = 88.000 / 12 = 7.333 TL. 28 daireye arsa payı oranı eşit dağıtılıyorsa her daireye düşen aylık pay = 7.333 / 28 ≈ 262 TL ekstra aidat. Arsa payına göre dağıtılacaksa her dairenin payı farklı hesaplanır.
Bu süreci dijitalleştirmek isterseniz
Kıdem hesaplama, bordro, aidat ek tahakkuk ve taksitlendirme sürecini dijitale taşımak, hataları azaltır ve maliklere şeffaf bildirim sağlar. Bu süreçlerde BYönetim gibi yönetim yazılımları bordro, otomatik tahakkuk ve bildirim modülleriyle yardımcı olabilir; 6 ay ücretsiz deneme ile hızlı başlama imkânı mevcuttur: https://byonetim.com.tr/create-building-step-1.
Sıkça Sorulan Sorular
Kıdem tazminatı hesaplanırken hangi ücret kalemleri brüte eklenir?
Net cevap. Düzenli olarak ödenen temel ücret ve sürekli primler/ikramiyeler brüte eklenebilir; düzensiz ayni yardımlar genelde dahil edilmez. Kesin tespit için bordro kayıtları ve uygulama incelenmelidir.
Kapıcı iş sözleşmesini feshetmeden önce kıdem ödemesini talep edebilir mi?
Net cevap. İşçi uygun fesih şartını yerine getiriyorsa kıdem doğabilir; emek mevzuatı ve sözleşme şartları çerçevesinde değerlendirilir.
Kıdem ödemesini yönetici peşin ödemek zorunda mı?
Net cevap. İşveren (yönetim) işçinin haklarını ödemekle yükümlüdür; nakit yoksa kısa vadeli çözümler veya genel kurul kararı ile taksitlendirme yoluna gidilebilir. Ancak işçinin hakları gecikmeye uğrayabilir; bu nedenle acil düzenleme tavsiye edilir.
Daire satışında yeni malik kıdem sorumluluğunu üstlenir mi?
Net cevap. Malikin değişmesi işveren sıfatını otomatik değiştirmez; devrin hangi unsurları kapsadığına göre sorumluluk belirlenir. Somut olayda sözleşme ve devrin içeriği önemlidir.
Kıdemin aidata yansıtılması için genel kurul kararı zorunlu mu?
Net cevap. Tek seferlik ve olağanüstü büyük giderlerin paylaştırılmasında genel kurul kararı uygulamada güvenli ve tavsiye edilen yöntemdir; yönetim planı ve KMK hükümleri doğrultusunda hareket edilmelidir.
