Yeni taşındığınız 12 daireli apartmanda yöneticisiniz; kapıcı adayı haftada 6 gün, sabah 07:00–12:00 öğleden sonra 17:00–20:00 olmak üzere "esnek" saatlerde çalışmak istiyor. Komşular part-time olduğu hissine kapılıyor; fazla mesai, prim ve yakacak tahakkuku nasıl yazılmalı, SGK bildirgesi nasıl doldurulmalı ve aidata nasıl yansıtılır — hepsi net olmalı. Bu rehber, pratik ve yasal sınırlar çerçevesinde uygulanabilir bir düzenleme sunar.
1. "Esnek çalışma" kavramı ve kapıcı istihdamında sınırları
Kapıcılar için iş ilişkisinde geçerli hukuki çerçeve işveren-işçi ilişkisi olup, 4857 sayılı İş Kanunu hükümleri ile SGK yükümlülükleri uygulanır. "Esnek çalışma" taraflarca kararlaştırılabilir ancak işçinin haftalık çalışma süresi, fazla mesai, yıllık izin hakkı ve ücret güvencesi korunmak zorundadır. Kapıcı pozisyonu çoğunlukla sürekli ve düzenli çalışma gerektirdiği için uygulamada esnek düzenlemeler açık şekilde sözleşmede belirtilmelidir.
2. İş sözleşmesine yazılması gereken maddeler (örnek başlıklar)
İş sözleşmesi yazılı yapılmalı ve aşağıdaki başlıkları en azından kapsamalıdır:
- Çalışma saatleri ve vardiya düzeni (ör. Pazartesi–Cumartesi 07:00–12:00 / 17:00–20:00)
- Haftalık normal çalışma saati ve ay/hafta hesaplaması (4857 sayılı Kanun çerçevesinde)
- Fazla mesai ücreti oranı ve hesap yöntemi (yasal üst sınırlar)
- Prim/performans ödemesi: kriterler, hesaplama ve ödeme dönemi
- Yıllık izin hakkı ve kullanma usulü
- Kıdem ve ihbar tazminatı haklarına ilişkin genel bilgilendirme
- Deneme süresi, işin sona ermesi ve ihbar/mutabakat hükümleri
3. Fazla mesai, prim ve değişken kalemlerin uygulanması ve hesaplama notları
Fazla mesai; 4857 sayılı İş Kanunu'na göre haftalık azami çalışma süresinin aşılmasıyla oluşur ve ücretin %50 fazlası ile ödenir (gece, hafta tatili veya genel tatil koşulları farklıdır). Primler ise taraflarca kararlaştırılır; sözleşmede prim kriterleri (ör. temizlik-şikayet sayısı, aidat tahsili başarısı vb.) ve ödeme periyodu (aylık/3 aylık) netleştirilmelidir.
- Normal çalışma saatini belirleyin (ör. haftada 45 saat).
- Fazla mesai oluştuğunda hesaplama: saatlik ücret = aylık brüt / aylık çalışma saati; fazladan çalışılan saat × %50 ek.
- Prim hesaplama formülü sözleşmede açık yazılmalı (örn. eksik şikayet = A TL prim).
4. SGK işleme giriş, bordro ve vergi uygulaması
Kapıcı işe girişinde işveren olarak SGK'ya işe giriş bildirgesi verilmelidir; sigortalılık niteliği "4/B hizmet akdiyle" (işçi) bildirilir. Brüt ücret üzerinden SGK primleri ve işsizlik sigortası kesintileri hesaplanır. Bu nedenle sözleşmede belirtilen net ücreti belirlerken işveren maliyeti ve brüt-net dönüşümü bordroda açıkça gösterilmelidir.
5. Kapıcı giderinin aidata yansıtılması: KMK m.20 ile uyum
Kat Mülkiyeti Kanunu (KMK) uyarınca ortak giderlerin paylaşımı yönetim planına ve genel kurul kararlarına göre yapılır. Kapıcı giderleri genel gider kapsamında olduğundan KMK hükümlerine göre arsa payına veya sayı esasına göre dağıtılabilir; ancak yönetim planında farklı bir hüküm yoksa genel kurulun benimsediği yöntem uygulanır.
| Durum | Uygulama |
|---|---|
| Yönetim planında arsa payı esas | ✅ Kapıcı gideri arsa payına göre paylaştırılır. |
| Genel kurul sayıya karar verdiyse | ✅ Genel kurul kararı geçerli; kayıt karar defterinde olmalı. |
Kapıcı ücretinde değişken kalemler (yakacak, prim, fazla mesai) varsa bunların aidata yansıtma usulü de genel kurulda açıkça karara bağlanmalı veya yönetim planında hüküm olmalıdır. Aksi takdirde malikler itiraz edebilir; yöneticinin uygulamadan önce karar almak için genel kurul çağrısı yapması önerilir.
6. Uygulama örneği: Esnek vardiya + prim + aylık bordro akışı
Örnek pratik uygulama adımları (yönetici açısından):
- Genel kurulda çalışma şekli ve aidata yansıtma yöntemi hakkında bilgilendirme ve karar alınması (karar defterine geçirilmesi).
- Yazılı iş sözleşmesi hazırlanması; net/brüt ve farkları bordroda gösterilecek şekilde düzenleme.
- SGK işe giriş bildirgesi verilmesi ve aylık bordro düzenlenmesi.
- Ay sonunda prim/fazla mesai fişleriyle bordro kontrolü; ortak giderlere işlenmesi (aidat bildirimi sonrası ek bildirim gerekirse yapılması).
Eğer bu süreci dijitalleştirmek ve bordro-aidat tahakkukunu tek platformda takip etmek isterseniz, BYönetim gibi bulut tabanlı çözümler işe girişten bordroya ve aidat tahakkukuna kadar süreçleri kolaylaştırır: https://byonetim.com.tr/create-building-step-1
Sıkça Sorulan Sorular
Esnek çalışma saatleri yazılı olmalı mı?
Evet. İşveren ve işçi arasında mutabakat yazılı iş sözleşmesinde yer almalı; çalışma süresi, vardiya değişiklikleri ve fazla mesai şartları açıkça belirtilmelidir.
Fazla mesai nasıl hesaplanır?
4857 sayılı İş Kanunu'na göre saatlik ücret üzerinden %50 zamlı ödenir; gece ve tatil koşulları farklı hesaplanır.
Primler aidata nasıl yansıtılır?
Primlerin aidata yansıtılması için genel kurul kararı veya yönetim planı hükmü gerekir; aksi halde malikler itiraz edebilir.
SGK işe giriş bildirgesinde hangi bilgiler önemlidir?
İşe başlama tarihi, sigortalı türü, brüt ücret ve çalışma süresi doğru ve eksiksiz girilmelidir; yanlış bildirim idari yaptırım doğurur.
Kapıcıya verilmesi gereken yıllık izin nasıl hesaplanır?
4857 sayılı Kanun çerçevesinde hizmet süresine göre yıllık ücretli izin belirlenir; yıllık izin süresi sözleşmede netleştirilmeli ve kullanılma esasları kararlaştırılmalıdır.
Kaynaklar: 4857 sayılı İş Kanunu; Kat Mülkiyeti Kanunu (KMK) hükümleri; SGK mevzuatı. Somut durumunuza göre hukuki sonuçlar değişir — gerektiğinde bir iş hukuku avukatına danışınız.
