Çarşı içindeki 14 daireli bir apartmanda kapıcı bir sabah işe gelmez; yönetici elinde eski Excel bordrosu, kapıcının son maaş, yıllık izin ve kıdem kayıtlarıyla ne ödeyeceğini hesaplamaya çalışıyor. Bu rehber, kapıcının işten ayrılması halinde (istifa, işten çıkarma veya daire satışına bağlı devir durumları dahil) bordro kapanışında dikkat edilmesi gereken hukuki ve muhasebe adımlarını somut örneklerle açıklar.
1. Önce işveren kimdir? KMK çerçevesinde sorumluluk
Kat Mülkiyeti Kanunu tarafında yönetim (yönetici veya kat malikleri kurulu) kapıcıyı istihdam eden gerçek işvereni gösterir; pratikte çoğunlukla yönetim kurulu ya da yöneticinin yetkilendirildiği kişi/kurumdur. Bu ayrım Önemlidir çünkü işverenin SGK, bordro ve kıdem yükümlülüklerini yerine getirecek muhatabı netleştirir.
2. Ayrılış türüne göre hangi ödemeler gerekir?
Ayrılışın hukuki niteliği (istifa, işveren tarafından fesih, haklı nedenle fesih, emeklilik) hangi ödemelerin zorunlu olduğunu belirler. Genel olarak dikkat edilecek kalemler:
- Son maaş (çalışılan ayın ücreti)
- Kullanılmamış yıllık izin ücreti (kısmî gün hesabı ile)
- Kıdem tazminatı (şartlar sağlanmışsa)
- İhbar tazminatı (işveren feshi yoksa genelde ödeme gerekmez)
- Fazla mesai, hafta tatili veya ulusal tatil ücretleri (varsa)
- SGK prim ve işsizlik sigortası bildirgeleri ile ilgili kapama işlemleri
3. Kıdem tazminatı: kim öder, nasıl hesaplanır?
Kıdem tazminatı iş sözleşmesi işveren tarafından sona erdirilmişse veya emeklilik/ölüm gibi hallerde söz konusu olur; işçinin istifası genel olarak kıdem hakkı vermez (istisnai haller saklıdır). Kıdem hesaplaması aylık brüt ücret üzerinden, her tam yıl için 30 günlük brüt ücret şeklinde yapılır.
Örnek hesap (basit): Kapıcının brüt aylık ücreti 12.000 TL, hizmet süresi 4 yıl 5 ay ise kıdem = 4 x 12.000 = 48.000 TL. Kısmî yıl için mahkeme/uygulamalara göre orantılı hesap uygulanabilir.
4. İhbar tazminatı ve istifa durumları
İşveren feshi durumunda işçi veya işveren kanunda öngörülen ihbar sürelerine uymamışsa ihbar tazminatı gündeme gelir. Aynı şekilde işçi haklı nedenle fesih yapmışsa ihbar hakkı saklıdır. İstifa eden kapıcı için normal şartlarda ihbar tazminatı ödenmez.
5. Yıllık izin ve fazla mesai hesaplamaları
Kapıcıların yıllık izin hakları iş Kanunu çerçevesinde değerlendirilir; kullanılan ve kullanılmamış izinler bordro kapanışında paraya çevrilir. Fazla mesai ve hafta tatili ödemeleri bordro kayıtlarına göre ödenmelidir.
- Yıllık izin gün sayısını tespit edin (hizmet yılına göre İş Kanunu’na göre değişir).
- Kullanılmamış izin günlerini brüt günlük ücret ile çarpın.
- Fazla mesai varsa bordroda ve fişlerde netleştirip ek ödeme yapın.
6. SGK bildirimi ve kıdem-ihtiyat kapanışı nasıl yapılır?
İşten ayrılışta e-bildirge veya SGK internet sistemi üzerinden çıkış verilmelidir; ayrılış bildirimi, son ücret ve prim gün sayılarının doğru olması gerekir. İşten çıkarma veya istifa durumunda işverence işçilikle ilgili belgeler düzenlenmeli, SGK işten ayrılış kodu doğru seçilmelidir.
7. Daire satışı, devir ve kıdemin ödenmesi: pratik durum
Daire satışı sırasında kat malikinin aidat/borç yükümlülükleri ile kapıcının kıdemi farklı hukuki düzlemlerdedir. Satış, kapıcının iş sözleşmesini sona erdirmez; kıdemin kim ödeyeceği işverenin kim olduğuna göre belirlenir. Eğer satış ile birlikte yeni malik işvereni üstleniyorsa (ve bunu sözleşme/huzurunda düzenlediyse) kıdem sorumluluğu devir yoluyla devredilebilir; aksi halde önceki işveren olan yönetim/kat malikleri kurulu sorumludur.
8. Muhasebe örneği: küçük bir kapanış hesaplaması
Varsayımlar: Kapıcı aylık brüt 18.000 TL, netten brüte ve SGK primlerine dahil her şey bordroda kayıtlı; hizmet süresi 3 yıl 2 ay; kullanılmamış 8 izin günü; işveren feshi ile ayrıldı. Basitleştirilmiş hesap:
- Kıdem: 3 x 18.000 = 54.000 TL
- Kullanılmamış izin: (18.000 / 30) x 8 = 4.800 TL
- Son maaş (çalışılan ay): 18.000 TL
- Toplam brüt ödeme: 76.800 TL (vergi, SGK kesintileri hesaplanarak net ödeme belirlenir)
Bu rakamlar örnektir; vergi, damga vergisi, işsizlik kesintisi gibi kesintiler ayrıca hesaplanır. Kesin tutar için bordro programınızın (veya mali müşavirinizin) hesaplama adımlarını takip edin.
| Açıklama | Tutar |
|---|---|
| Kıdem | ✅ 54.000 TL |
| Kullanılmamış izin | ✅ 4.800 TL |
| Son maaş | ✅ 18.000 TL |
9. Süreci kolaylaştıran dijital adım
Bu hesaplamalar ve SGK bildirgeleri hata kaldırmaz; bordro kayıtlarını, prim gün sayılarını ve ödenekleri bir yazılımla düzenli tutmak işinizi kolaylaştırır. Bu süreci dijitalleştirmek isterseniz BYönetim gibi entegre bordro ve aidat modülü sağlayan çözümlerle (https://byonetim.com.tr/create-building-step-1) kayıt, ücret hesaplama ve otomatik bildirimleri düzenlemek pratik ve izlenebilir bir yöntemdir.
Sıkça Sorulan Sorular
Kapıcı istifa ederse kıdem tazminatı alır mı?
Genel kural olarak istifa eden işçi kıdem tazminatı alamaz; istifa haklı nedenlere dayalıysa farklılık olabilir, somut şartlara göre değerlendirilir.
Kıdem tazminatını yönetim mi yoksa yeni malik mi öder?
Kıdem sorumluluğu işveren konumunda olana aittir. Satış sırasında işvereni devreden veya devralan tarafların yazılı anlaşması yoksa sorumluluk önceki işverende kalır.
Yıllık izni kullanılmamış kapıcıya nasıl ödenir?
Kullanılmamış yıllık izin ücretleri işten ayrılışta brüt günlük ücret üzerinden hesaplanıp ödenir; bordro kayıtlarında gösterilmelidir.
İşten ayrılışta SGK çıkışı nasıl yapılır?
İşten ayrılış e-bildirge veya SGK sisteminde işten ayrılış kodu ile bildirilir; doğru kod ve prim günü girilmelidir. Hatalı bildirim ileride eksik prim veya ceza riski doğurur.
Son maaş, kıdem ve izin ödemelerinde vergi nasıl hesaplanır?
Vergi ve kesintiler ödemenin türüne (kıdem özel muafiyetleri hariç) göre değişir; kıdem tazminatı belirli kısmı veya şartlarda vergiden istisna olabilir. Kesin vergi hesaplaması için mali müşavirinizle görüşün.
Yasal not
Bu rehber genel bilgi amaçlıdır ve uygulamada somut olaya göre değişir. İşçi-işveren ilişkileri bakımından ilgili mevzuat ve Yargıtay içtihatları dikkate alınmalıdır. Detaylı ve somut durumlar için bir iş hukuku avukatına veya mali müşavire danışmanız önerilir.
İlgili kaynak notu: İşçi hakları ve yıllık izin hükümleri İş Kanunu kapsamında; kıdem ve ihbar hesaplamalarında uygulama İş Kanunu ve ilgili mevzuata göre yapılır. Kapıcı istihdamına ilişkin SGK bildirimleri Sosyal Güvenlik Kurumu uygulamalarına tabidir.
