Akşamüstü yönetim odasında yönetici bir yığın faturayla birlikte kapıcıdan gelen istifa notunu açıyor: ‘‘İşten ayrılıyorum, kalan izin ücretimi ve ihbarımı ödeyin.’’ Siz de benzer bir durumda, yönetim kurulunu ikna edip ortakları mağdur etmeyecek, yasalara uygun bir çözüm arıyorsunuz. Bu rehberde kapıcı işten ayrılırken ortaya çıkan yıllık izin, kullanılmamış izin ücreti, ihbar tazminatı ve bunların aidata yansıtılması sürecini KMK ve iş hukuku perspektifiyle adım adım anlatacağım.
1. Hangi ödemeler doğrudan işverene (yönetim/kat malikleri) aittir?
Kapıcı bir işçi olduğundan, işten ayrılma halinde doğacak temel işçilik alacakları işverenin sorumluluğundadır. Bu kalemler genel olarak şunlardır:
- Kullanılmamış yıllık izin ücreti (hesaplanan günlük ücret x izin gün sayısı).
- Kıdem tazminatı (kıdem şartı varsa) — kıdem tazminatı kanunî bir işçilik hakkıdır.
- İhbar tazminatı (bildirim yapılmadan işten ayrılma veya işten çıkarma durumunda) ile varsa ihbar süresi ücretleri.
- Fazla mesai, genel tatil ücretleri ve ücret alacakları.
2. Kimin ödeyeceği: Satış, tapu devri veya yönetim devri durumları
Bir bağımsız bölümün satışı, malik değişikliği veya yönetimin devri kapıcının kıdem/ihbar sorumluluğunu etkileyebilir. Pratikte şunlar geçerlidir:
- Eğer iş ilişkisinin sürekliliği bozulmamış (kapıcı aynı işyerinde çalışmaya devam etmiş) ve sadece malik değişmişse, eski malik ile yeni malik arasındaki sorumluluk devir sözleşmesine göre belirlenir; aksi halde iş hukukunda kıdem alacağı işverene karşı ileri sürülebilir.
- Kat Mülkiyeti Kanunu uyarınca ortakların ortak karar ve yönetim sorumluluğu çerçevesinde yapılan ödeme yükümlülükleri, genel kurul kararıyla belirlenir. Somut olayda hangi dönemdeki işçilik alacaklarının ortaklar tarafından üstlenileceği genel kurul kararı veya malikler arasındaki anlaşmalarla netleşir.
3. Aidata yansıtma: KMK m.20 ve uygulama sınırları
Kat Mülkiyeti Kanunu m.20 ortak giderlerin neler olduğunu düzenler. Kapıcı giderleri ortak gider niteliğinde kabul edilir; fakat işçilikten doğan anlık yüksek tutarlar (kıdem, ihbar vb.) aidata yansıtılırken usule dikkat etmek gerekir:
- Genel kurulda ödeme yetkisi: Olağan gider niteliğindeki aylık maaşlar genel gider bütçesinde yer alır; kıdem/ihbar gibi olağandışı veya geçmiş döneme ilişkin yüksek tutarlar için genel kurul kararı veya olağanüstü karar gerekir.
- Arsa payına göre dağıtım: Genel gider paylaşımı yönetim planına göre arsa payı üzerinden yapılır (aksi kararlaştırılmadıkça).
- Geçici tahsilat ise borç bildirilip onaya sunulabilir; onaylanmayan harcamalar maliklerin rızası olmadan kalıcı aidat artışına dönüştürülemez.
4. Hesaplama: Yıllık izin, ihbar ve kıdem nasıl hesaplanır (uygulama örneği)
Basit bir örnek uygulama, hesaplama mantığını gösterir. Aşağıdaki tablo düşünce amaçlıdır; kesin hesaplama için bordro kayıtları ve sözleşme incelenmelidir.
| Kalem | Nasıl Hesaplanır |
|---|---|
| Kullanılmamış yıllık izin ücreti | Günlük brüt ücret x kullanılmamış izin gün sayısı (yıllık ücretli izin yönetmeliği esaslarına göre) |
| İhbar tazminatı | İhbar süresi (ör. 2 hafta, 4 hafta) boyunca alacağı ücret veya doğrudan süreye göre hesaplanan brüt ücret |
| Kıdem tazminatı | Çalışma yılı başına 30 günlük brüt ücret (şartlar sağlanıyorsa) |
5. Ödeme süreci: Yönetici, genel kurul, borç bildirimi adımları
Pratikte izlenecek adımlar şunlardır:
- İşçilik alacakları bordrosu ve iş akdinin sonlandığını gösteren yazı ile belgelenir.
- Yönetici ödemenin yapılması için yönetim kuruluna veya olağanüstü genel kurula özet mali tablo ile sunar.
- Genel kurul onayı alınırsa, ödeme yönetim hesabından yapılır ve giderler aidat dönemlerine arsa payı oranında veya onaylanan formülle dağıtılır.
- Onay yoksa, yönetici gerekli hukuki dikkat ve bilgi vermekle birlikte borcu şahsen ödemek zorunda değildir; alacak işçi tarafından iş mahkemesine taşınabilir.
6. Uygulamada sık yapılan hatalar ve nasıl önlersiniz
- Sadece yönetici inisiyatifiyle büyük tazminatları aidata yansıtmak — mutlaka genel kurul kararı alın.
- Bordro ve SGK kayıtlarını incelemeden ödeme yapmak — belge zorunludur.
- Arsa payı yerine kişi sayısına göre dağıtım yapma — yönetim planına bakın.
- Çözümü erteleyip mahkemeye muhtaç bırakma — toplu karar veya ara ödeme planı ile uzlaşma süreci başlatılabilir.
7. Dijitalleştirme ile süreç nasıl kolaylaşır?
Bu tür hesaplamarda şeffaflık ve belge yönetimi kritik. SGK bildirgeleri, bordrolar, genel kurul kararları ve borç bildirimleri elektronik ortamda saklandığında hem denetim kolaylaşır hem de ortaklar arasında güven artar. Eğer bu süreci dijitalleştirmek isterseniz, BYönetim gibi site/apartman yönetimi araçları ile kayıt, tahakkuk ve karar süreçlerini hızlıca düzenleyebilirsiniz: https://byonetim.com.tr/create-building-step-1.
Sıkça Sorulan Sorular
Kapıcı kıdem tazminatını kim öder?
Kıdem tazminatı işverenin sorumluluğundadır; apartmanlarda bu genellikle yönetim/topluluk tarafından ödenir ve ödemeler konusunda genel kurul kararı veya malik anlaşması etkili olur.
Kullanılmamış yıllık izin ücretini aidata yansıtabilir miyiz?
Genel olarak bu tür olağandışı tek seferlik giderlerin aidata yansıtılması için genel kurul kararı gerekir; aksi takdirde yardımcı veya kat malikleri arasında anlaşma aranmalıdır.
İhbar tazminatı ödenmezse kapıcı ne yapar?
İşçi alacakları için iş mahkemesine başvurabilir; mahkeme işverene (yönetim/topluluk) ödeme emri verebilir. Somut durum ve belgeler belirleyicidir.
Satış halinde kıdem sorumluluğu yeni malike mi geçer?
Satış tek başına otomatik sorumluluk devri doğurmaz; malikler arasında devre ilişkin sözleşme veya mahkeme kararı etkili olur. Uygulamada önceki dönem alacakları için eski malik de sorumlu tutulabilir.
Genel kurul onayı olmadan yönetici ödemeyi yaparsa ne olur?
Yönetici belgelendirebiliyorsa acil durumlarda harcama yapabilir; ancak büyük tutarlarda genel kurul onayı aranır. Onaysız ödemeler yönetici hakkında hesap sorulmasına yol açabilir; yönetici sorumluluklarını unutmamalıdır.
