Bir yönetici olarak yeni bir sezon başında binanızda kalıcı kapıcıya uygun bütçe yokken “3 aylık geçici kapıcı” ile anlaştınız. İlk hafta çalışıyor; sonra işler süreğenleşiyor, fazla mesai ve yakacak talepleri artıyor. Peki bu uygulama hem yasal hem muhasebe açısından doğru mu, SGK ve bordro nasıl düzenlenir, aidata hangi kalemler yansıtılabilir?
Geçici (süreli) işçi ile sürekli kapıcı arasındaki temel farklar
İş Kanunu ve uygulamada iki farklı istihdam biçimi vardır: belirli süreli/ücretli sözleşme veya sürekli (belirsiz süreli) iş ilişkisidir. Kapıcı hizmeti genelde sürekli ve düzenli bir iş niteliğindedir; bu nedenle kısa süreli olarak işe alınması, şartlar ve fiili durum değerlendirildiğinde İş Kanunu kapsamına girer.
SGK işe giriş ve prim bildirimi — nelere dikkat edilmeli?
Her işçi için işe başlama tarihinden itibaren 1 gün içinde SGK işe giriş bildirgesi verilmelidir. Geçici olarak bildirilen kapıcıda da farklı bir uygulama yoktur: sigortalılık başlangıcı, prim bazının doğru belirlenmesi ve günlük/aylık primlerin düzenli yatırılması zorunludur.
- İşe giriş bildirgesi süresi: iş kanununa göre en geç 1 gün içinde.
- Prim esas kazanç: brüt ücret, primler ve ayni yardımların karşılığının bordroya doğru yansıtılması gerekir.
- Geçici diye bildirip prim yatırmamak veya eksik göstermek işverene (yöneticiye) mali ve cezai sorumluluk getirir.
Bordroda 'geçici' göstermek mümkün ama riskleri var
İşveren (yönetim) bordroda belirli süreli sözleşme gösterse de; çalışmanın olağan, sürekli ve kesintisiz olması hâlinde işçi belirsiz süreli olarak değerlendirilebilir. Bu durumun sonuçları:
- İhbar ve kıdem tazminatı yükümlülüğü doğabilir.
- İş Mahkemesi'nde işçinin işe iade veya tazminat talebi riski vardır (somut olaya göre değişir).
İşveren maliyeti hesaplama: geçici kapıcıda hangi kalemler çıkar?
İşveren maliyeti yalnızca brüt maaş değildir. Genel maliyet kalemleri:
- Brüt ücret
- İşveren SGK primi (% işveren payı — sigorta kolu ve oranları prime göre değişir)
- İşsizlik sigortası işveren payı
- Yıllık izin ücreti, yıllık ikramiye/prim gibi haklar (fiilen kullandırılmasa bile hak kazanma söz konusu olabilir)
- Kıdem tazminatı yükü (işin sürekli olması halinde geçen süreye göre) — işletmenin bilançosuna yıllık karşılık ayrılabilir
Örnek hesaplama (2026 için güncel asgari ücret ve oranlara göre değişir; burada yöntem gösterilmektedir):
- Aylık brüt ücret: X TL
- İşveren SGK toplam maliyeti: yaklaşık %x (sgk oranlarına göre) => ek maliyet Y TL
- Toplam işveren maliyeti ≈ Brüt + SGK işveren payı + işsizlik payı + işverenin bordro giderleri
Kapıcı çalışanının hakları: yıllık izin, fazla mesai ve çalışma süresi
Kapıcılar için de İş Kanunu uygulanır; haklar şunlardır:
- Yıllık ücretli izin: kıdeme göre hak kazanılır (örnek: 1–5 yıl arası 14 gün vs. kanuna göre belirlenen süreler).
- Fazla mesai: kanuni çalışma saatleri aşılırsa ücretine zamlı ödeme gerekir.
- Hafta tatili ve ulusal bayram/izin günleri için ayrı ödeme hakları vardır.
Bu hakların fiilen kullandırılması veya karşılığının bordroya ve muhasebeye doğru yansıtılması gerekir; aksi hâlde sonradan dava riski bulunur.
Aidata yansıtma: kapıcı giderleri nasıl ve ne zaman ortak ödenir?
Kat Mülkiyeti Kanunu'nun ortak gider hükümleri çerçevesinde kapıcı giderleri genel giderler arasında sayılır; yönetim planına göre arsa payı veya eşit dağıtım yapılır. KMK 20 uyarınca ortak giderlerin paylaşımı yönetim planına göre belirlenir.
| Gider kalemi | Aidata yansıtma |
|---|---|
| Brüt maaş + SGK işveren payı | ✅ Ortak gider (genel kurul/işletme bütçesi kapsamında) |
| Kıdem tazminatı karşılığı | ✅ Bütçede karşılık ayrılabilir; muhasebe kaydıyla izlenmeli |
Önemli: Aidata yansıtma şekli yönetim planına ve genel kurul kararına bağlıdır; yıllık bütçe hazırlanırken bu kalemler açıkça belirtilmelidir.
Uygulama adımları — yönetici için 7 pratik kontrol
- İşin niteliğini yazılı şekilde belirleyin: mevsimlik mi, sürekli mi? (kaydetmek delil sağlar).
- Her işe girişte SGK bildirgesini zamanında verin; prim matrahını doğru belirleyin.
- Bordro düzenleyin; brüt, net, SGK ve işsizlik paylarını kaydedin.
- Kıdem ve ihbar riskine karşı yıllık bütçede karşılık ayırın.
- Yıllık izin ve fazla mesai uygulamalarını yazılı prosedüre bağlayın.
- Genel kurula kapıcı maliyet projeksiyonunu sunun; aidat dağılım yöntemini netleştirin (arsa payı veya eşit). KMK hükümlerine uygun karar alın.
- İşçiyle yapılan sözleşmeyi (belirli/ belirsiz süreli) ve varsa ek ödemeleri yazılı tutun.
Eğer bu süreci dijitalleştirmek isterseniz, aidat tahakkuku, bordro ve borç takibini birlikte yapan bir çözüm süreci hızlandırır; örneğin kayıt ve otomatik hatırlatmalar için BYönetim ile hızlı kayıt başlatabilirsiniz: https://byonetim.com.tr/create-building-step-1.
Yasal dayanak ve içtihat notları
Kapıcı istihdamında uygulanacak hükümler genel olarak İş Kanunu kapsamında değerlendirilir. Kat Mülkiyeti Mevzuatı bakımından ortak giderlerin paylaşımı için Kat Mülkiyeti Kanunu hükümleri ve yönetim planı esas alınır. Mahkeme ve SGK uygulamaları, fiili durumun (çalışma düzeninin) esas olduğunu göstermektedir; bu nedenle somut olaylara göre değerlendirme yapılmalıdır.
Sıkça Sorulan Sorular
Geçici sözleşme yaparsam SGK'ya bildirmek zorunda mıyım?
Evet. Her işe giriş bildirgesi verilmelidir; geçici diye bildirip prim yatırmamak hukuki ve idari yaptırımlara yol açar.
Kapıcı fiilen sürekli çalışıyorsa hangi haklar doğar?
Kıdem, ihbar, yıllık izin ve fazla mesai gibi işçi hakları doğabilir; mahkeme fiili durumu esas alır.
Kıdem tazminatı aidata nasıl yansıtılır?
Kıdem tazminatı doğrudan aidat kalemi değildir; fakat yönetim bütçesinde karşılık ayrılarak aidata yansıtılabilir; yöntem genel kurul kararına bağlıdır.
Geçici kapıcıya fazla mesai ödememek mümkün mü?
Hayır; kanuni çalışma saatleri aşıldığında fazla mesai ücreti ödenmelidir. İşin niteliği ve uygulama esastır.
Yönetici bu konuda hukuki tavsiye almak zorunda mı?
Somut olayların değerlendirilmesi şarttır; ayrıntılı hukuki sonuç için iş hukuku uzmanına veya avukata danışılması önerilir.
