Yeni kapıcı alımı yapan 22 daireli bir sitede yöneticisiniz; adayın performansından emin olmak için sözleşmeye “1 aylık deneme süresi” madde koydunuz. Bir ay sonra kapıcı beklenen işi yapmadı; peki sözleşmeyi nasıl sonlandırırsınız, kıdem ve ihbar tazminatı yükümlülüğü doğar mı, SGK ve bordro kayıtlarında nelere dikkat etmelisiniz? Bu rehberde 2026 uygulamaları ve dikkat edilmesi gereken somut adımları bulacaksınız.
Deneme süresi nedir, kapıcı için geçerli mi?
İş hukukunda deneme süresi, işçi ile işverenin birbirlerini değerlendirmesine yarayan yazılı bir süreye verilen addır. Kapıcı gibi sürekli işlerde deneme süresi belgeye yazılabilir ancak sürenin makul ve hukuka uygun olması gerekir. Deneme süresi uygulaması, ilgili kanun maddesi yerine içtihat ve uygulama çerçevesinde değerlendirilir; somut uyuşmazlıklarda mahkeme olgusu önem taşır.
Deneme süresi süresi ve sınırlamalar
Genel olarak deneme süresi için açık bir süre sınırı iş kanununda ayrı bir maddeyle düzenlenmemiştir; ancak uygulamada 1-2 ay makul kabul edilir. Uzun süreli deneme uygulamaları (ör. 6 ay) iş mahkemelerinde haksız fesih iddiasına yol açabilir.
- Öneri: Kapıcı için 1–2 ay arası deneme süresi uygulayın ve iş sözleşmesinde açıkça yazın.
- Kayıt: Deneme süresi kararını işe başlama tarihli yazılı sözleşme ve personele imzalatılmış iş bildirgesiyle belgelendirin.
Deneme süresinde fesih: kıdem ve ihbar tazminatı nasıl olur?
Deneme süresi içinde yapılan fesihte kıdem tazminatı genellikle doğmaz; çünkü kıdem tazminatı hizmet süresine bağlıdır. Ancak fesih, usulüne uygun olmayan veya haksız şekilde yapılırsa işçi, iş mahkemesine başvurabilir.
SGK işe giriş ve bordro: uygulamada atılmayacak adımlar
Kapıcı işe başladığında SGK işe giriş bildirimi zorunludur. Deneme süresi de olsa SGK bildirimi geciktirilmemelidir; gecikmeler idari para cezaları ve sigorta primi sorunlarına yol açar.
- İşe başlama günü SGK işe giriş bildirgesini e-Devlet veya işveren portalından gönderin.
- Bordroda deneme süresi boyunca ödenecek brüt ve net ücreti gösterin; fazla mesai, yemek, yakacak gibi ek ödemeleri ayrı kalem olarak kaydedin.
- İşten ayrılma durumunda son ücret, kullanılmamış izin ücreti ve varsa ihbar/kıdem durumunu bordroda net gösterin.
Yıllık izin, fazla mesai ve çalışma saatleri: deneme süresinde haklar neler?
Deneme süresi işçinin haklarını kaldırmaz. Kapıcı tam zamanlı çalışıyorsa yıllık izin, fazla mesai, gece çalışması gibi hakları devam eder.
- Yıllık izin: Hak kazanma süresi ve hesaplama Türk iş hukuku standartlarına göre uygulanır; kullanılmamış izin işten ayrılma halinde paraya çevrilir.
- Fazla mesai: Deneme sürecinde de ödenir; bordroda gösterilmelidir.
| Hakkı | Deneme Süresinde Durum |
|---|---|
| Yıllık izin | ✅ Kullanım ve ücret hesabı aynı |
| Fazla mesai | ✅ Ödenir ve kaydedilir |
Kapıcı feshi sonrası maliyet: yönetimin nasıl muhasebeleştirmesi gerekir?
Deneme süresinde iş akdinin feshi sonrası maliyetler (son ücret, kullanılmamış izin ücreti, varsa ihbar tazminatı) işletme hesabına işlenmelidir. KMK uyarınca kapıcı giderleri ortak gider kapsamında olabilir; bu nedenle genel kurul kararına ve işletme projesine uygun muhasebe kaydı yapılmalıdır.
Pratik uyum kontrol listesi (yönetici için)
Aşağıdaki adımları takip ederek deneme süreci ve olası feshi hukuken sağlam temele oturtabilirsiniz.
- Yazılı iş sözleşmesine deneme süresi maddesini ekleyin ve çalışan imzalasın.
- İşe giriş bildirgesini işe başlama günü SGK'ya bildirin.
- Bordroyu her ay düzenleyin; brüt, net, fazla mesai, kesinti bilgilerini kesinleştirin.
- Deneme sonunda performans raporu düzenleyin; fesih varsa yazılı bildirim verin ve gerekçeyi kaydedin.
- İşten ayrılmada son ödeme, kullanılmamış izin ve gerekirse ihbar/kıdem hesaplarını bordroya işleyin.
Eğer bu süreci dijitalleştirmek isterseniz, işe giriş bildirimleri, bordro ve personel kayıtlarını merkezi olarak tutan araçlar süreci kolaylaştırır; örneğin BYönetim gibi platformlar hızlı kayıt ve bordro takibi sağlar: https://byonetim.com.tr/create-building-step-1
Sıkça Sorulan Sorular
Deneme süresi yazılı değilse fesih daha mı risklidir?
Evet. Yazılı olmayan deneme süresi, iş mahkemesinde sözleşmenin belirsiz olduğu ve işçinin haklı olduğu yönünde yorum alabilir; yazılı belge her zaman daha güvenlidir.
Deneme süresinde kıdem tazminatı doğar mı?
Genellikle hayır; kıdem tazminatı hizmet süresine bağlıdır. Ancak feshin haksız bulunması durumunda sonuç değişebilir; somut olgu önemlidir.
SGK işe giriş bildirgesini deneme süresinde göndermeme cezası nedir?
SGK bildirimi yapılmaması idari para cezası ve gecikmiş prim borcu doğurur; bu sebeple işe başlama günü bildirimi yapılmalıdır.
Deneme süresi boyunca fazla mesai ödemeleri nasıl hesaplanır?
Fazla mesai normalde günlük/haftalık çalışma sürelerini aşan saatler için brüt ücret üzerinden zamlı olarak ödenir; bordroda ayrı kalem olmalıdır.
İşten çıkış bildirgesi (SGK) deneme süresi sonunda nasıl düzenlenir?
İşten ayrılış tarihini ve fesih gerekçesini işten çıkış bildirgesinde gösterin; son ücret ve ödeme kalemlerini bordroya işleyip belgeleri saklayın.
