Akşam 22:00'de asansör arızalandı; site yöneticisi arıyor: “Kapıcı nöbette mi?” Komşular şikayetçi, yönetici ise aynı anda hem hukuki doğruyu hem pratik düzeni kurmak zorunda. Kapıcıyla yapılacak yazılı iş sözleşmesindeki fazla mesai ve nöbet hükümleri eksik veya belirsizse hem işçi hakları hem de yönetimin sorumluluğu ortaya çıkar. Bu rehberde 2026 uygulamaları çerçevesinde hangi maddeler konmalı, örnek metin nasıl yazılır ve uygulamada nelere dikkat etmelisiniz, adım adım anlatıyorum.
1. Temel hukuki çerçeve: hangi kanunlar ve ilkeler uygulanır?
Kapıcı istihdamı iş hukuku çerçevesinde değerlendirilir; temel dayanak 4857 sayılı İş Kanunu hükümleri ile ilgili yönetmelikler ve besleyici düzenlemelerdir. Kapıcıların çalışma süresi, fazla mesai, yıllık izin gibi hakları İş Kanunu'na tabidir. Kat Mülkiyeti Kanunu ise (örneğin KMK m.20) kapıcı giderlerinin ortak gider olarak aidata yansıtılması, işveren sıfatının belirlenmesine ilişkin uygulamalarda çerçeve sunar. Ayrıca uygulamada Yargıtay içtihatları, Bölge İdare Mahkemesi kararları ve SGK uygulamaları pratikte belirleyicidir.
2. Fazla mesai ve nöbet kavramlarını ayırt edin
Fazla mesai: İşçinin haftalık normal çalışma süresinin (4857 uyarınca genelde 45 saat) üzerinde çalıştığı sürelerdir; saat başına ücret + %50 ek ödeme veya serbest zamanla telafi kurtuluşu söz konusu olabilir.
Nöbet (bekleme): İşçinin belirli süre işyerinde veya ulaşılabilir durumda beklemesi halidir; nöbetin türüne göre ücretlendirme farklılaşır. Tam zamanlı nöbet ile ulaşılabilir nöbet ayrımını sözleşmede netleştirmek gereklidir.
3. Sözleşmeye konması gereken asgari başlıklar
Fazla mesai ve nöbet düzenlemelerinde sözleşmede mutlaka bulunması gerekenler:
- Haftalık normal çalışma süresi ve dağılımı (gün/gün aralıkları)
- Fazla mesai ücreti oranı veya telafi alternatifleri
- Nöbet tanımı: fiilen işyerinde bulunma mı, ulaşılabilir olma mı?
- Nöbet ücreti veya ücretsiz nöbet şartları, nöbet aylığı/prim uygulaması
- Haftalık dinlenme ve gece çalışması hükümleri
- Ücret bordrosuna yansıtma ve SGK bildirimi (işe giriş/çıkış dahil)
4. Örnek sözleşme maddesi (kullanıma hazır, uyarlanabilir)
Aşağıdaki örnek madde yönetime pratik kolaylık sağlar; yerel uygulamaya veya görüşe göre avukat onayıyla kesinleştirin.
| Hüküm Başlığı | Örnek Metin (kısa) |
|---|---|
| Normal çalışma süresi | Çalışanın haftalık normal çalışma süresi 45 saattir. Bu süre, haftanın çalışılan günleri içinde eşit olarak dağıtılacaktır (ör: Pazartesi–Cumartesi arası günde 7.5 saat). |
| Fazla mesai | İşverenin yazılı veya fiili emriyle yasal çalışma süresinin üzerinde yapılan çalışmalar fazla mesai hükmündedir. Fazla mesai ücreti, saatlik ücretin %50 fazlası üzerinden ödenir veya tarafların yazılı mutabakatı ile serbest zaman şeklinde telafi edilebilir. |
| Nöbet tanımı ve ücreti | Günlük çalışma süresinin dışında işyeri sınırları içinde tamamen görev yapacağı nöbetler için taraflar aylık nöbet ücreti olarak net X TL ödemeyi kabul eder. Evden ulaşılabilirlik (çalışan telefonla çağrıldığında gelme) şeklindeki nöbetler için ek ücret talep edilmez; çağrıldığında geçen süreler fazla mesai sayılır. |
| Gece ve hafta tatili | Gece çalışmaları ile hafta tatili çalışmalarında İş Kanunu hükümleri uygulanır; bu çalışmalara ilişkin ücret farkları bordroda açık gösterilecektir. |
5. Uygulama-pratik: kayıt, bordro ve aidata yansıtma
Fazla mesai ve nöbet ödemeleri SGK ve bordro kaydına uygun şekilde yapılmalıdır. Aidata yansıtma konusu ise Kat Mülkiyeti Kanunu'na göre ortak gider kapsamında değerlendirilir; KMK uyarınca (ör. KMK m.20 çerçevesinde) yönetim tarafından kanuna ve yönetim planına uygun bir gider kalemi oluşturulmalı ve genel kurallara göre paylaşılmalıdır.
Uygulamada hataların çoğu: fazla mesai saatlerinin kayıt dışı kalması, nöbet usulünün açık tanımlanmaması ve bordroda doğru gösterilmemesidir. Bu nedenle günlük fiili çalışma saatlerini ve nöbet listelerini düzenli tutun.
- Kapıcıyla yazılı iş sözleşmesini güncelleyin; fazla mesai ve nöbet maddelerini netleştirin.
- Her ay fiili çalışma/fazla mesai saatlerini belgeleyin; bordroya doğru aktarın.
- Nöbet listesini yönetim panosunda/karar defterinde tutun ve genel kurula bilgi verin.
6. Dijital araçla kolaylaştırma ve kayıt şeffaflığı
Fazla mesai takibi, nöbet çizelgesi ve bordro kayıtlarının düzenli tutulması için dijital araçlar süreci kolaylaştırır. Bu süreçleri dijitalleştirmek isterseniz, işe girişten bordroya, aidat-linklemeye kadar entegre modüller sunan bir yönetim yazılımı işleri hızlandırır; örneğin kayıt oluşturmayı hızlı başlatmak için BYönetim üzerinden ücretsiz deneme ile kaydınızı oluşturabilirsiniz: https://byonetim.com.tr/create-building-step-1.
Sıkça Sorulan Sorular
Kapıcıya nöbet ücreti mutlaka ödenmeli mi?
Net cevap. Nöbetin niteliğine göre değişir: işyerinde fiilen bekleme durumunda ek ücret veya aylık nöbet ücreti öngörülmesi yaygındır; sadece ulaşılabilirlik halinde çağrıldığında geçen süreler fazla mesai sayılabilir.
Sözleşmede fazla mesai oranı %50'den az gösterilebilir mi?
Net cevap. Hayır; İş Kanunu'nda belirlenen asgari fazla mesai oranları uygulanır. Sözleşme bu hakkı ortadan kaldıramaz.
Nöbetler aidata nasıl yansıtılır?
Net cevap. Kapıcı giderleri KMK kapsamında ortak gider sayılır; nöbet için ödenen tutar da yönetim bütçesinde ilgili gider kalemiyle genel kurala uygun biçimde paylaştırılır.
Fazla mesai bordroya nasıl işlenmeli?
Net cevap. Her ay fiili fazla mesai saatleri ayrı bir bordro kalemi olarak gösterilmeli, brüt ve net hesaplaması SGK ve vergi mevzuatına uygun şekilde yapılmalıdır.
Sözleşme örneğini doğrudan kullanabilir miyiz?
Net cevap. Örnek madde yönlendirici ve yaygın uygulamaya uygundur; ancak uyarlama ve yerel özel durumlar için bir iş hukuku avukatına danışılması tavsiye edilir.
