Yeni yönetici olarak 20 daireli apartmana giriyorsunuz; kat malikleri hem hızlı çözüm istiyor hem de kapıcıyı önce denemek istiyorlar. Peki kapıcı sözleşmesine "deneme süresi" yazmak, işveren (yönetim) ve çalışan açısından ne getirir, SGK ve bordro kayıtları nasıl olmalı? Birkaç hatayla ilerlerseniz hem işçi hakları hem de apartman bütçesi riske girer.
Deneme süresi nedir? Apartman/kapıcı açısından ne fark eder?
Deneme süresi, işe başlarken işçinin işe uygunluğunu test etmek amacıyla belirlenen süreyi ifade eder. İş Kanunu kapsamında deneme süresi, belirsiz süreli iş sözleşmelerinde tarafların karşılıklı uyumunu sağlar. Apartman yönetimi kapıcıyı çalıştırırken de iş hukuku kurallarına uymak zorundadır.
Hukuki sınırlar: Deneme süresi süresi ve yazılı olması
İş Kanunu’na göre deneme süresinin makul sınırlar içinde olması ve sözleşmede açıkça belirtilmesi gerekir. Taraflar yazılı sözleşme yapmıyorsa bile deneme süresinin uygulandığına dair delil olması önemlidir. Yazılı belge yoksa anlaşmazlıklarda ispat zorlaşır.
- Deneme süresi yazılı iş sözleşmesinde açıkça belirtilmeli.
- Süre makul olmalı; genelde birkaç hafta ile 2 aya kadar uzatılması pratikte kabul görüyor (işin niteliğine göre değişir).
- Deneme süresinde de işçinin ücret, SGK, tatil hakkı gibi yasal hakları saklıdır.
SGK ve bordro: Deneme süresinde işe giriş bildirgesi ve prim ödemeleri
Kapıcı işe başlarken yöneticinin yapması gereken ilk işlem SGK işe giriş bildirgesidir. Deneme süresi olsun veya olmasın, SGK bildirgesi verilmeden çalıştırmak hukuka aykırıdır ve idari para cezası doğurur.
- İşe başlama tarihinden önce/aynı gün SGK işe giriş bildirgesi verilmeli.
- Deneme süresi boyunca işveren SGK primlerini ödemek zorunda; bordroda ücret, SGK işçi-işveren payları, varsa prim/ek ödemeler gösterilmeli.
- İşveren maliyeti bordroda net-brüt ayrımıyla hesaplanmalı; muhasebe ve kasa kaydı önemlidir.
Deneme süresi içinde işten çıkarma: haklar, kıdem ve ihbar
Deneme süresi içinde taraflar sözleşmeyi feshedebilir; fakat burada dikkat edilmesi gerekenler şunlardır:
- Deneme süresi içinde feshin keyfi olmaması gerekir; ayrımcı bir gerekçe varsa çalışan dava açabilir.
- Kıdem tazminatı genel olarak 4857 sayılı Kanun kapsamında, belirsiz süreli iş sözleşmelerinde ve belirli şartlarda ödenir. Deneme süresinde geçen süre genellikle kıdem hesabına dahil olabilir; detaylar somut olaya göre değişir, bu nedenle hukuki değerlendirme gerekebilir.
- İhbar süresi ve ücreti: Deneme süresi sözleşmede farklı belirtilmediyse İş Kanunu hükümleri ve sözleşme düzenlemesi dikkate alınır.
Pratik uygulama: Apartman yöneticisi için adımlar
Yönetici olarak süreci düzenlerken takip etmeniz gereken özet adımlar:
- Genel Kurul veya yetkilendirme ile kapıcı istihdam yetkisini teyit edin.
- Deneme süresini ve süresinin şartlarını yazılı iş sözleşmesine net yazın (başlangıç, deneme süresi, ücret, vardiya, ekstra ödemeler, yıllık izin, fazla mesai uygulaması).
- SGK işe giriş bildirgesini zamanında verin ve bordro kayıtlarını düzenli tutun (net-brüt, işveren maliyeti, SGK bildirimi).
- Deneme süresi sonunda kesin işe alım veya fesih kararını yazılı bildirimle yapın; muhasebe kayıtlarını güncelleyin.
Bu adımları uygulamak, hem çalışan haklarını korur hem de apartman yönetiminin ileride yaşayacağı hukuki ve mali riskleri azaltır. Süreci dijitalleştirmek isterseniz BYönetim'in kayıt-aletleri işe giriş bildirgesi ve bordro takibi için zaman kazandırır: https://byonetim.com.tr/create-building-step-1.
Örnek kısa sözleşme maddesi (uyarı: örnek, hukuki danışmanlık yerine geçmez)
Aşağıdaki örnek, sözleşmede açık ve anlaşılır bir deneme süresi maddesi nasıl yazılabilir göstermek içindir. Somut düzenleme için bir hukukçuya danışın.
| Madde | Metin |
|---|---|
| Deneme Süresi | İşbu sözleşme ile çalışan ... tarihinden itibaren 2 (iki) aylık deneme süresine tabidir. Deneme süresi içinde taraflardan her biri sözleşmeyi haklı sebep olmaksızın feshedebilir; fesih halinde yasal hak ve yükümlülükler saklıdır. |
Sıkça Sorulan Sorular
Deneme süresi için yazılı sözleşme zorunlu mu?
Net cevap. Yazılı olmasa da uygulama yapılabilir; ancak uyuşmazlık halinde ispat zorlaşır. Yazılı düzenleme her zaman tavsiye edilir.
Deneme süresi boyunca SGK primi yatırmak gerekli mi?
Net cevap. Evet; deneme süresi olsun veya olmasın işe giriş bildirgesi verilerek primler yatırılmalıdır.
Deneme süresi içinde işten çıkarılan kapıcı kıdem tazminatı alır mı?
Net cevap. Genelde deneme süresinde kıdem koşulları oluşmaz; ancak çalışma süresi ve şartlara göre değişir. Somut durum için hukuki değerlendirme önerilir.
Deneme süresini aşan fesihte ihbar ödemesi gerekir mi?
Net cevap. Evet; deneme süresi sona ermişse ve belirsiz süreli iş sözleşmesi devam ediyorsa fesihte ihbar yükümlülükleri uygulanır.
Deneme süresinde fazla mesai varsa nasıl bordroya yansıtılır?
Net cevap. Deneme süresi fark etmez; fazla mesai ödemeleri bordroda gösterilmelidir ve SGK primine tabidir.
