Küçük bir apartmanın yöneticisi, "Görevli sadece haftada birkaç gün geliyor, sigorta açtırmaya değmez" diye düşünüp işi elden yürütüyordu. Bir gün görevli kapı önünde düşüp ayağını kırınca durum bambaşka bir hâle geldi: hem iş kazası, hem sigortasız çalıştırma, hem de geriye dönük prim borcu. Apartman görevlisini SGK'ya bildirmeden çalıştırmak, kısa vadede maliyet düşürür gibi görünse de yöneticiyi ve apartmanı ağır yaptırımlarla karşı karşıya bırakır. Bu yazıda sigortasız çalıştırmanın 2026'daki sonuçlarını net biçimde ele alıyoruz.
Kapıcı Sigortalı Çalıştırmak Zorunlu mu?
Evet. Konut kapıcısı ve apartman görevlisi, 4857 sayılı İş Kanunu kapsamında işçi sayılır ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu uyarınca sigortalı bildirilmesi zorunludur. Çalışma ister tam zamanlı ister kısmi süreli olsun, fiilen çalışan görevli sigortasız bırakılamaz. Apartman yönetimi bu ilişkide "işveren" konumundadır.
Sigortasız Çalıştırmanın İdari Para Cezaları
5510 sayılı Kanun, sigortalı bildirilmeyen her işçi ve eksik yapılan her bildirim için ayrı idari para cezaları öngörür. Başlıca yaptırımlar şunlardır:
- Sigortalı işe giriş bildirgesinin hiç verilmemesi için her sigortalı başına idari para cezası.
- İşyeri bildirgesinin süresinde verilmemesi için ayrı ceza.
- Aylık prim ve hizmet belgesinin (APHB/muhtasar ve prim hizmet beyannamesi) verilmemesi için ceza.
- SGK denetiminde belgelerin ibraz edilmemesi halinde ek cezalar.
Cezalar asgari ücrete endeksli olduğundan her yıl artar. Bir görevli için birden fazla yükümlülük ihlali bir araya geldiğinde, toplam tutar görevlinin aylık maaşının çok üzerine çıkabilir.
Geriye Dönük Prim Borcu ve Gecikme Zammı
İdari para cezası tek başına kalmaz. SGK, görevlinin sigortasız çalıştığı dönem için geriye dönük prim tahakkuk ettirir. Üstelik bu primlere gecikme cezası ve gecikme zammı eklenir. Yani apartman, yıllarca ödemediği primi tek seferde, üstüne faiziyle ödemek zorunda kalabilir.
| Yaptırım | Apartmana Etkisi |
|---|---|
| İdari para cezası | ✅ Her ihlal için ayrı |
| Geriye dönük prim | ✅ Çalışılan tüm dönem |
| Gecikme zammı | ✅ Prim üzerine faiz |
| İş kazası sorumluluğu | ✅ Rücu riski |
Yöneticinin Kişisel Sorumluluğu
634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu uyarınca yönetici, kat maliklerini temsilen yönetim işlerini yürütür ve görevini özenle yapmakla yükümlüdür. Personel bildirimlerinin yapılmaması nedeniyle doğan cezalar kural olarak apartmana ait olsa da, görevini ihmal eden yöneticinin kat maliklerine karşı sorumluluğu gündeme gelebilir. Yani "bilmiyordum" demek yöneticiyi otomatik olarak korumaz.
Doğru Yol: Personeli Baştan Kayıt Altına Almak
Sigortasız çalıştırma riskinden kaçınmanın tek yolu, görevliyi işe başlatmadan önce SGK'ya bildirmek, işyeri tescilini yaptırmak ve her ay düzenli bordro üretmektir. Personel ve bordro modülü olan bir yönetim yazılımı, net-brüt-SGK hesabını ve aylık bildirimleri düzenli tutmanıza yardımcı olur. Görevlinizi kurallara uygun biçimde kayıt altına almak için BYönetim'de ücretsiz bir bina oluşturup personel modülünü inceleyebilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Haftada birkaç gün gelen görevli için de sigorta zorunlu mu?
Evet. Kısmi süreli çalışma da iş ilişkisidir; görevli çalıştığı günler kadar sigortalı bildirilmelidir. Az gün çalışması sigorta zorunluluğunu ortadan kaldırmaz.
Sigortasız çalıştırmanın cezası ne kadar?
Cezalar asgari ücrete endeksli olduğu için her yıl değişir. İşe giriş bildirgesi, işyeri bildirgesi ve prim belgesi eksikliği ayrı ayrı cezalandırılır; üstüne geriye dönük prim ve gecikme zammı eklenir.
Sigortasız görevli iş kazası geçirirse ne olur?
SGK kaza masraflarını karşılayabilir, ancak işveren sigortasız çalıştırdığı için bu tutarları apartmana rücu edebilir. Bu, ciddi bir maddi sorumluluk doğurur.
Cezadan yönetici mi yoksa apartman mı sorumlu?
İşveren apartman (kat malikleri) olduğundan cezalar kural olarak apartmana yansır. Ancak görevini ihmal eden yönetici, kat maliklerine karşı sorumlu tutulabilir.
Geçmiş dönemi düzeltmek mümkün mü?
Geriye dönük bildirim ve prim ödeme yollarına başvurulabilir; ancak bunun koşulları ve sonuçları olaya göre değişir. Doğru adımı belirlemek için bir mali müşavir veya uzmana danışmanız yerinde olur.
